1220 



rondom een molecuul zeer groot worden; deze zullen dus tenslotte 

 alle op elkaar vallen, wat alweer condensatie lot vloeistof zou be- 

 teekenen. 



En wat liet oneindig groot worden van b,, betreft, dit zou tengevolge 

 hebben dat de fictieve grootheid b in v — b sneller tot v zou naderen 

 dan anders het geval zou wezen. Immers in (9 a ), n.1. b = r s b g : 

 : (1 -|- (t,,^ : v)) heeft thans het groot worden van b, t tengevolge dei- 

 lage temperatuur dezelfde uitwerking als anders het groot worden 

 van t s tengevolge van het kleine volume. D. w. z. dat bij een 

 volume v, waar anders (bij hooge temperaturen) de fictieve groot- 

 heid b nog dicht bij {bg)^ zou zijn, en ver van v verwijderd, deze 

 thans (n.1. bij lage temperaturen) reeds veel dichter tot v zal zijn 

 genaderd. Een praktisch bezwaar is dit alweder niet, al is de waar- 

 schijnlijkheid van een dergelijk gedrag dan ook niet groot. 



De geheele theorie van den distributiefactor e~ ep > (of (1 -\- 6P r )— 2 , 

 etc. etc.) berust dan ook m. i. op een misverstand, en de theorie 

 van het aantrekkings- en botsingsviriaal dient op geheel andere 

 gronden opnieuw te worden opgebouwd. 



XIV. Nauwkeuriger theorie van het aantrekkings- en 



botsingsviriaal. 



De tot nog toe gevolgde methode van berekening (Reinganum, van 

 Laar, Keesom) zoü men in zekeren zin de "■statische" kunnen noe- 

 men. Men neemt hierbij aan, dat de moleculen volgens een zekere 

 wet rondom het beschouwde molecuul zijn gedistribueerd, waarbij 

 hunne beweging, resp. snelheidsgrootte en richting, volkomen is 

 geëlimineerd, (de gemiddelde eindsnelheid bij de botsing buiten reke- 

 ning gelaten). Iu de plaats daarvan treedt dan de BoLTZMANN'sche 

 distributiefactor e— ep r , die alles van zelf in orde moet brengen. Maai- 

 de beschouwingswijze van Boltzmann gaat m. i. niet meer op voor 

 afzonderlijke micro-komplexen, als moleculen bij botsing, en onmid- 

 dellijk vóór de botsing, of op geringen afstand elkaar in de aantrek- 

 kingszone passeerend. 



Men ziet gemakkelijk in dat het effect der aantrekking dit zal 

 zijn, dat de oorspronkelijk rechtlijnige baan (bij groot volume althans) 

 onder den invloed der aantrekking in de aantrekkingszone meer of 

 minder naar het molecuul toe gekromd zal worden, en dat dus 

 moleculen die anders verder af van het beschouwde molecuul zou- 

 den blijven, thans in sferen zullen komen, waar de aantrekking 

 grooter is. En hoe geringer de snelheid is, waarmede de moleculen 

 zullen passeeren, des te sterker deze vergrootende invloed zal wezen. 

 Is de temperatuur uiterst laag, dan zullen alle moleculen, die de 



