1232 



dv' __ 

 ~dt~ 



V 



dV KK' 



dt* MM' v- 



Nu is K de som van de krachten in de ar-richting, die alle andere 

 deeltjes op het eerste uitoefenen, K' de overeenkomstige som voor 

 het tweede deeltje. 



Ontwikkelt men het product van die sommen, dan zal het gemid- 

 delde van het . product van actie en reactie voorkomen, dat geacht 

 kan worden te overwegen, zoodat men mag verwachten dat KK' 



negatief' is. De tweede afgeleide van v' heeft dus hetzelfde teeken 

 als v, d. w. z. het meebewegen van de omringende stof, dat op het 

 oogenblik van het uitzoeken niet bestaat, ontstaat na korten tijd. 

 Blijkens (8) is er gemiddeld in een ensemble van meebewegen geen 

 sprake, zooals te verwachten is. 



Wanneer men de eigenschappen van een stationair stelsel van 

 molekulen statistisch wil onderzoeken, kan men gebruik maken van 

 een statistisch stationair ensemble en de waargenomen eigenschappen 

 identificeeren met de eigenschappen van het meest voorkomende 

 stelsel in dit ensemble of met de overeenkomstige gemiddelden. 



Het stelsel dat men bij het onderzoek der Brown'sche beweging 

 beschouwt — een vloeistof met een daarin gesuspendeerd deeltje — 

 is wel niet stationair, maar toch slechts langzaam veranderlijk: het 

 zich bewegende deeltje verandert zijn snelheid slechts' loeinig door een 

 groot aantal botsingen. Om dus ensembles te gebruiken voor de 

 studie der Brown'sche beweging zai men een ,,quasi-stationair" 

 ensemble moeten opstellen en de eigenschappen der werkelijke 

 Brown'sche beweging moeten afleiden uit het gedrag van het meest 

 voorkomende systeem in zulk een ensemble. 



De gegeven berekeningen toonen aan, dat de groepen met bepaalde 

 v uit een kanonisch ensemble geen dergelijke quasi-stationaire 

 ensembles vormen. Het lijkt ons echter waarschijnlijk dat zulk een 

 groep, wanneer men haar korten tijd vervolgd, wel aan de ver- 

 eischten zal gaan voldoen, al zal het moeilijk zijn dit door direkte 

 berekening aan te toonen. De op een later oogenblik quasi-statio- 

 nair geworden v-groep, zou dan overeenkomen met het ensemble dat 

 men uit het kanonisch ensemble uitzoekt, door die stelsels te kiezen 

 waarin het deeltje de snelheid v reeds gedurende korten tijd heeft. 

 Omtrent den daarbij vereischten tijdsduur is langs een anderen weg 



