1243 



fdC\ 

 juist weergeeft, voor — de waarde 1.845 x 10 ~ s levert. 



\dxju = i 



Hadde hij dus van alle bepalingen, door hemzelf verricht, gebruik 

 gemaakt, dan zoude hij eeue waarde voor den drukkoëfficiënt hebben 

 gevonden, die niet minder dan 7 % v & n het door hemzelven aan- 

 genomen cijfer afwijkt. 



B. Bepalingen van de Jiktieve Volumeverandering . 



4. Hoewel Sili, bij de keuze van zijn sj'steem zich ook gedeeltelijk 

 heeft doen leiden door de overweging, dat het specifiek volume van 

 Ba(OH) 2 .8H 2 in den vasten toestand bekend is, en hij terzelfder 

 plaatse wijst op het ontbreken van cijfers nopens het specifiek volume 

 van oplossingen dezer stof in water, heeft hij ter bepaling der fik tieve 

 volume-verandering niet de door ons (zie onze tweede mededeeling) 

 uitvoerig beschreven methode gevolgd, bij welke de kennis dezer 

 specifieke volnmina wordt vereischt, maar heeft hij zich er mede 

 tevreden gesteld, de volumeverandering te meten, die het uitkristalli- 

 seeren eener bekende hoeveelheid vaste stof uit eene oververzadigde 

 oplossing begeleidt 



Dat deze methode juiste resultaten niet zal geven (behalve in 

 zeer bizondere gevallen), hebben wij in onze tweede mededeeling 

 uiteengezet en experimenteel toegelicht. Hadde Sill eene tweede 

 bepaling uitgevoerd, daarbij gebruik makend van eene oververzadigde 

 oplossing van andere koncentratie, dan ware hij vermoedelijk wel 

 op het spoor gekomen van de onnauwkeurigheid zijner methode; 

 hij heeft dit echter nagelaten. Toch is het mogelijk, dat de afwijking 

 om bovengenoemde reden niet zeer groot is, daar de oplossing, van 

 welke hij uitging, niet zoo sterk oververzadigd is geweest. 



5. Tegen de wijze van uitvoering der bepaling zelf kunnen 

 ernstige bezwaren worden ingebracht. Dit moge blijken uit hetgeen 

 volgt. Als dilatometer gebruikte hij een kolf van 4 L. inhoud, 

 afgesloten door een doorboorde kurk, door welke een kapillair ging 

 (5 mm. diameter), in 7io cc - verdeeld. Hij schatte den stand der 

 vloeistof in de kapillair tot op 0.01 cc, hetgeen, in verband met 

 de waargenomen volumeverandering (1.28 cc), de nauwkeurigheid 

 beperkte tot op zijn hoogst 1 "/„. 



In de kolf bevond zich, behalve de oververzadigde oplossing 

 (3540 gr.) 50 cc kwik, teneinde in de oplossing te kunnen roeren, 

 door heen en weer bewegen van de kolf. 



De koncentratie der oplossing was door titreeren vastgesteld, en 

 hiervoor was gevonden 9.199% [gr. Ba(OH),. 8H s O per 100 gr. 



