1246 



zijn eigen waarneming, dat de oploswarmte in vrij sterke mate van 

 de koncentratie afhangt. ( 



Hij voert nu eene proef uit, bij welke de koncentratie stijgt van 

 54 % van de verzadigingskoneentratie tot 64 % en vindt een 

 temperatuurverandering van — 0°.381. 



Ter berekening der oploswarmte moet hij nu o.a. nog de water- 

 waarde van zijne oplossing kennen. Nopens deze merkt hij op : ,, . . . 

 The heat capacity of the solutions may vary from that of water 

 by 1 — 2 ü /o> but in the absence of any data no account ,could be 

 taken of this possible difference." Ten opzichte van zoo gekoncen- 

 treerde oplossingen, als Sill heeft gebruikt, zouden wij dit niet 

 gaarne onderschrijven, terwijl het laatste gedeelte van den aangehaalden 

 zin toont, dat hij zich bij zijn onderzoek op een geheel verkeerd 

 standpunt heeft geplaatst. Immers, door vaststelling dier waterwaarde 

 ware deze onzekerheid vermeden en zou hij met het bedoeld verschil 

 wèl rekening hebben kunnen houden. Door gebruik te maken van 

 deze (ongeoorloofde) vereenvoudiging, door de soortelijke warmte dei- 

 oplossing dus gelijk één te stellen, vindt hij voor de oploswarmte 

 in bovengenoemde proef per gram vaste stof — 48.3 gramkalorieën. 



Een soortgelijke bepaling, bij welke de koncentratie steeg van 

 64 % tot 74 °/ van de verzadigingskoneentratie, leverde per gram 

 vaste stof — 49.1 gramkalorieën. (De temperatuurdaling bedroeg 0°.437). 

 Uit deze twee waarden extrapoleert Sill rechtlijnig tot die, welke 

 voor de verzadigingskoneentratie zou gelden ; de extrapolatie loopt 

 dus over een koncentratie-interval 2 1 /, maal zoo groot, als het gemetene. 

 Daarbij komt, dat eene onzekerheid van slechts een enkel duizendsten 

 graad in beide bepalingen zeer zeker mag worden aangenomen, want 

 de meting der temperatuur geschiedde met eenen thermometer, welks 

 aanwijzigingen hij opgeett in 7 1000 graden. Dit is dus naar alle waar- 

 schijnlijkheid een gewone thermometer volgens Beckmann geweest. 



Ook hier zouden duplikaatbepalingen wel eens verrassende uit- 

 komsten hebben kunnen geven. 



De door Sill voor de verzadigde oplossing geëxtrapoleerde waarde 

 der oploswarmte bedraagt — 51.2 gramkalorieën per gram vaste stof. 



Nemen wij bij elke der gemeten temperatuurdalingen een fout aan 

 van Viooo° naar verschillenden kant, dus b.v. voor de waarde der 

 oploswarmte resp. —48.4 en -49.0, dan zou de geëxtrapoleerde 

 waarde — 50.6 gramkalorieën hebben bedragen. Tengevolge der 

 groote, bovendien nog lineaire, extrapolatie, wordt de onzekerheid in 

 het eindcijfer zeer aanzienlijk 



Uit het voorafgaande blijkt dus duidelijk, dat aan de door Sill 

 vastgestelde fiktieve oploswarmte waarde niet kan worden gehecht. 



