1283 



componenten van het net, de meeningen nog uiteen, en al moge 

 men skeptisch blijven tegenover alle consequenties van Ruffini's 

 „teoria unitaria." 



Belangrijk lijken mij nu een paar nieuwe mededeelingen uit de 

 Italiaansche school. De eerste is van Shephanelli l ). Deze beschrijft 

 hoe hij in de huid van reptiliën een uitgebreid zenuwnet heeft ge- 

 vonden. Dit net, uit merglooze vezels opgebouwd, is wel te onder- 

 scheiden van den reeds lang bekenden snbepithelialen plexus, die 

 dieper ligt, waarin alleen doorvlechting van zenuwvezels, groolen- 

 deels nog merghoudend, plaats heeft, en ten opzichte waarvan hij 

 de relaties van het myelinlooze net nauwkeurig aangeeft. In dit 

 laatste, dat zich dus als een echt zenuwnet diffuus in de huid uit- 

 breidt, ziet hij, naast de spaarzaam voorkomende andere eindigingen, 

 een ,,organo di senso in stato diffuso", een opvatting die aan waar- 

 schijnlijkheid wint, doordat het net direct samenhangt met een intra- 

 papillaire uitbreiding van dezelfden aard. 



Hierin nu ligt de trait-d'union naar de andere van de beide publi- 

 catie van de beide, waarop ik doelde, die van Vitali. 2 ). Deze onder- 

 zocht, eveneens met de goudchloride methode van Rüffini de huid 

 van het nagelbed. Zijne resultaten sluiten volkomen aan bij die van 

 Rüffini e.a. over dergelijke onderwerpen. Achtereenvolgens beschrijft 

 hij de aanwezigheid van de vele vrije eindigingen, die haast alleen 

 met hun melodieuse Italiaansche namen te onderscheiden zijn, gomitoli, 

 alberelli, espansioni ad anse avviticciati, fiochetti papillari, grappoli en 

 ook de lich. van Rüffini, die van Meissnek en van Vater-Pacini. En 

 waar het nu ten slotte op aankomt is, dat hij den nadruk legt op het 

 voorkomen van anastomosen tusschen de eindigingen onderling en 

 hun gezamelijken samenhang met het rete amienlinica subpapillare, 

 daarmede dan nog eens onderstreepend de beteekenis, die Rüffini 

 sedert lang aan de ultraterminalen heeft toegekend en neergelegd 

 in zijn bovengenoemde teoria unitaria. Vitali komt dan tot de 

 conclusie, dat al die eindigingen samen met het rete subpapillare 

 een samenhangend myelinloos net vormen en volgen wij nog een 

 oogenblik verder de Italiaansche school en hare voorstellingen, dan 

 komt vanzelf dat groote samenhangende geheel op één lijn te staan 

 met het diffuse nel van Stephanelli. Dan zijn de eindorganen der 



') Augusto Stëphanellt, Nuovo contributo alla cognoscenza della espansioni 

 sensitivi dei Rettili c considerazioni sulla tessitura del sistemo nervoso periferico 



Intern. Monatschrift. f. Anat. u. Phys. XXXI 1 L916. — Sui dispositivi minos 

 copici della sensibilita cutanea a nella mucosa orale dei Rettili. ibid. XXXII 1916. 



2 ) G. Vitali. Contributo allo studio istologico dell unghia. Le expansioni nervoso 

 del derira sotto unseale dell' uomo. ibid. XXX 11 L915. 



