Natuurkunde. — De Heer van der Waals biedt eene rnededeeling 

 aan van den Heer J. D. van der Waals Jr. : ,, Over de theorie 

 der Broionsche beweging" . 



(Mede aangeboden door den Heer H. A. Lorentz). 



Vrij talrijk zijn de methoden volgens welke men getracht heeft 

 den te verwachten middelbaren weg van een in een vloeistof of gas 

 gesuspendeerd „Brownseh" deeltje te berekenen. De meeste be- 

 rekeningswijzen gaan uit van de onderstelling, dat zulk een deeltje 

 bij zijn beweging een wrijving zal ondervinden. Dat wil zeggen, dat 

 men aanneemt, dat uit de kracht, die op het deeltje werkt, een 

 term is af te zonderen tegengesteld aan en evenredig met zijn snel- 

 heid en dat het dan overblijvende deel der kracht onafhankelijk 

 van de snelheid zal zijn. Beide krachten zijn een gevolg van de 

 botsing der omringende moleculen van het suspensiemiddel tegen het 

 Brownsche deeltje. De hierop gebaseerde berekeningswijzen komen 

 alle tot het, het eerst door Einstein meegedeelde resultaat, dat : 



— RT 1 



A' = t ....... . (la) 



Hierin is R — de absolute gasconstante 



JS/ = het aantal moleculen per gram-molecuul. 



£ == de wrijvingscoëfficiënt van het medium. 



a = de straal van het deeltje. 



t = de tijd. 



A = de in den tijd t verkregen uitwijking in een 

 bepaalde richting b.v. in de richting der X-as. Ik zal A in het 

 vervolg kortweg de uitwijking noemen. Ook zal ik van de kracht 

 spreken, wanneer ik de A-component der kracht bedoel. De streep 

 boven A" beteekent, dat de gemiddelde waarde voor alle (een groot 

 aantal) gesuspendeerde deeltjes is genomen. 



Bij de afleiding van deze formule is aangenomen, dat de wrijvings- 

 kracht kan worden voorgesteld door de daarvoor door Stokks 



aangegeven formule 



S\ = 6 ji $ a x . . . (2) 



85* 



