1360 



De metingen waren uit de eerste jaren der sterrenwacht 

 afkomstig en hadden betrekking, deels op de fundamemaal- 

 sterren, welker plaatsbepaling boven aan op Kaiser's werk- 

 plan stond, deels op de zoogenaamde graad metingsslerren 

 en op eenige circnmpolairsterren. Eerst na Kaiser's dood 

 kon het omvangrijke werk der reductie, dat vele jaren 

 kostte, worden ter hand genomen ; het is voor verreweg 

 het grootste deel door E. F. van de Sande Bakhuyzen, of 

 onder zijne leiding verricht. 



Evenals door deze publicatie het werk van waarnemers 

 die de sterrenwacht reeds lang verlaten hadden, in een 

 brui k baren vorm algemeen toegankelijk werd gemaakt, zal 

 ook veel van wat hij zelf' gedaan heeft eerst tot zijn recht 

 komen als het gelukt zal zijn, thans nog niet herleide 

 waarnemingsreeksen op dezelfde wijze te bewerken. 



Intussehen kan ik U aan een aantal onderzoekingen 

 herinneren, die tot definitieve uitkomsten geleid hebben. 

 In de eerste plaats aan zijn akademisch proefschrift van 

 1879, waarin hij uit de te Leiden in de jaren 1864 — 1868 

 waargenomen declinaties der zon de helling der ecliptica 

 heeft afgeleid. Men kan de uitkomst vergelijken met die 

 waartoe Newcomb later gekomen is en die thans algemeen 

 in de astronomische jaarboeken wordt aangenomen. Bij 

 twee verschillende onderstellingen omtrent de refractie vindt 

 Bakhuizen voor de middelbare helling op het gekozen tijd- 

 stip (1870) getallen die 0",31 en 0",05 kleiner zijn dan dat 

 van Newcomb. Bij de beoordeeling hiervan moet in het oog 

 worden gehouden dat het materiaal van Bakhuyzen veel 

 minder uitgebreid was dan dat van Newcomb en dat de 

 middelbare fout in de uitkomst van dezen laatsten 0",15 

 bedraagt. 



Voorts noem ik de in samenwerking met zijn broeder 

 uitgevoerde bepaling van het lengteverschil Leiden-Greenwich 

 en, met voorbijgang van menige andere verhandeling, het 

 uitvoerige en grondige onderzoek over de beweging dei- 

 aard pool, dat veel heeft bijgedragen tot onze kennis van 

 dit verschijnsel met zijne jaarlijksche en zijne 14-maande- 

 lijksche periode. 



