Natuurkunde. — De Heer W. H. Julius biedt een mededeeling 

 aan namens de Heeren W. J. H. Moll en L. S. Ornstein: 

 „Bijdragen tot de studie der vloeibare kristaUe?i. IV. Een thermisch 

 effect van het magneetveld^. 



(Mede aangeboden door den Heer v. d. Stok.) 



Het feit dat de deeltjes der vloeibaar kristallijne stoffen door een 

 magneetveld gericht worden, wettigt de vraag of wellicht de arbeid, 

 hierbij door het veld verricht, geheel of gedeeltelijk als warmte te 

 voorschijn kan treden. We zullen in deze mededeeling de resultaten 

 van een onderzoek dienaangaande uiteenzetten. 



We gebruikten bij dit onderzoek een opstelling, die in hoofdzaak 

 overeenkomt met die welke we in onze vorige mededeeling beschreven. 

 Het p-azoxy-anisol bevond zich weer in een gouden bekertje dat 

 opgehangen was binnen een electrisch verwarmd oventje. Maar ons 

 oventje had thans dienst te doen als thermostaat, en vooral was 

 noodig, dat daarbinnen de temperatuur overal zoo goed mogelijk 

 gelijk was, opdat een temperatuur gradiënt binnen de te onderzoeken 

 stof zou zijn uitgesloten. In plaats van ons oorspronkelijk, zeer 

 primitief oventje werd als zoodanig ingericht een 10 cm. lange en 

 2 cm. wijde koperen buis, over vrijwel de geheele lengte voorzien 

 van een enkele winding dun manganindraad, afgesloten aan de 

 onderzijde door een koperen plaat, aan de bovenzijde door een 

 koperen schroefdop, waarin slechts een nauwe boring om het thermo- 

 element doorgang te verleenen. Om luchtstrooming langs den ver- 

 warmingsdraad te voorkomen, was deze omgeven door een wikke- 

 ling van chenille, en nauwsluitend daaromheen bevond zich een 

 dubbele koperen mantel, waardoor water van kamertemperatuur 

 circuleerde. 



Dit geheel bevond zich (met de as van het oventje verticaal) 

 tusschen de vlakke poolschoenen van een Dubois-magneet, en het 

 (horizontale) veld daarvan mag ter plaatse van het bekertje als 

 homogeen worden aangezien. De magneet kon om een verticale as 

 worden gedraaid. 



De electromotorische kracht van het thermoelement werd ten 

 naasten bij gecompenseerd, de optredende veranderingen werden 

 fotografisch geregistreerd. 



Bij ons onderzoek of het aanzetten van het magneetveld een 



