1459 



de kultuurplaten niet tot ontwikkeling kunnen gebracht worden, is 

 welbekend. Alleen dus uit knolletjes, die in een bepaald ontwikke- 

 lingstadium verkeeren, kunnen bakteiïën verwacht worden. 



Belangrijk en tot nu toe niet voldoende onderzocht is de omstan- 

 digheid, dat bij dezelfde plant uit de knolletjes niet steeds dezelfde 

 bakteriën verkregen worden. Zoo vond ik bij Ornithopus perpusillus 

 de bakteriën, welke ik in Maart isoleerde, verschillende van die 

 welke ik in October in kultuur had gebracht, terwijl de knolletjes 

 afkomstig waren van naast elkander groeiende planten en in over- 

 eenkomstigen ontwikkelingstoestand verkeerden. Bij de gele lupine en 

 de serradella heb ik overeenkomstige ervaringen opgedaan. In de 

 meeste andere gevallen, bijv. bij Pisum, Lathyrus, Vicia en Trifo- 

 lium is echter de overeenkomst tnsschen de verschillende, onafhan- 

 kelijk van elkander geïsoleerde stammen zoo volkomen en het beeld 

 van B. radicicola zoo gemakkelijk vast te stellen, dat de genoemde 

 waarneming, nader bevestiging vereischt, waarbij thans echter niet 

 kan worden stilgestaan. 



Tracht men uit andere materialen dan de knolletjes, bijvoorbeeld 

 uit den grond en uit de oppervlakkige afstervende cellagen van den 

 wortel, B. radicicola te isoleeren, dan blijkt de herkenning dezer 

 soort te midden van de vele gewone saprophyten zeer moeielijk. 

 vooral, wanneer het om een kwantitative schatting van het aantal 

 kiemen te doen is. B. jiuorescens liquefaciens veroorzaakt hierbij 

 door het versmelten van de kultuurgelatine bijzonder veel last, en 

 toch is men genoodzaakt van gelatineplaten gebruik te maken, om- 

 dat daarop de koloniën vrij van elkander liggen, terwijl zij op agar 

 platen overwoekerd en onkenbaar worden door B. fliwrescens, die zich 

 sterk zijdelings uitbreidt. Betreffende de vraag naar het al of niet bestaan 

 van verschillende soorten onderde Papilionaceënbakteriën het volgende. 



Reeds in 1892 zijn daarover proeven gedaan door wijlen HellrïEGEL ') 

 zelven aan het proefstation te Bernburg met door mij te Delft 

 vervaardigde reinkulturen. Van den uitslag dezer proeven heeft 

 Hellkiegel mij twee rapporten gezonden. In het eerste dezer 

 rapporten, gedateerd 24 Juli 1892, geeft hij als: „Augenblickliches 

 Hauptresultat" : „Es gelingt mit den Reinkulturen von Bac. 

 radicic. var. Pisi oder von Vic. Fab. die Erbsen und Bohnen mul 

 mit denen des Bac. radic. var. Lupin. oder Ornithopodis liiipinon uud 

 Seradella erfolgreieh zu iuhzieren und zuin Wachstuin resp. der 

 Assimilation des freicn Stickstoffs zu bringen, mul das Est was 

 misere anfangliche Behauptung bestatigt". 



') Hij is 24 September 1805 aan een inaagkwaal overleden en was in 1892, 

 toen ik hem te Bernburg bezocht, reeds lijdende. 



