1461 



Glucose 2, Dikalium fosfaat 0,005, Krijt 2, versche tuingrond 2. 

 Natuurlijk moet deze vloeistof, waaraan de versche grond als 

 katalysator was toegevoegd, vooraf gesteriliseerd worden om 

 de kiemen van Azotobacter en Granulobacter en Helobacter 

 te dooden ; de grond behoudt daarbij zijn katalytische kracht. 

 Dikwijls kleven de laatstgenoemde bakteriën aan de knolletjes en 

 dan toont het ontstaan van gistingsverschijnselen, dat de proeven niet 

 betrouwbaar zijn, daar B. radicicola en verwanten geen gisting ver- 

 oorzaken. Meestal kunnen zij echter doorafwasschen verwijderd worden, 

 In den loop der jaren heb ik zulke proeven met allerlei Papilionaceën- 

 knolletjes gedaan en in de kultuurvloeistoffen zoowel de 

 temperatuur als de koolstofbron op verschillende manieren 

 gewijzigd. Bovendien heb ik, zooals gezegd, de zuiver gekulti- 

 veerde Papilionaceënbakteriën in de genoemde vloeistof tot 

 groei trachten te brengen, en aanvankelijk meende ik daarbij 

 ook een vrij belangrijke vermeerdering te hebben waargenomen. 

 Die vermeerdering is echter gebleken slechts een uiterst geringe te 

 zijn, zoo gering, dat van stikstofwinst uit de atmosfeer niets of 

 bijna niets te bemerken is, terwijl de zeer duidelijke toeneming 

 aan drooggewicht ten opzichte van het uitgezaaide bakteriën materiaal 

 veroorzaakt wordt door het ontstaan van dikke slijmwanden, dus 

 van stikstof-vrije celluloseachtige stoffen rondom de niet of nauwelijks 

 vermeerderde oorspronkelijk uitgezaaide bakteriënlichamen. l ) 



Alleen bij het kultiveeren der Papilionaceënbakteriën in planten- 

 extrakten met rietsuiker, waarin dus reeds stikstofverbindingen aan- 

 wezig waren, kon ik, zooals ik vroeger heb beschreven, een zeer 

 geringe en volstrekt niet overtuigende vermeerdering van het totale 

 stikstofgehalte der vloeistof ten gevolge van den groei van bakteriën 

 waarnemen. Maar bij het nemen van die proeven was ik nog niet be- 

 kend met het feit, dat de laboratoriumslucht een voldoende hoeveelheid 

 koolstof en stikstofverbindingen bevat, om door den groei van 

 mikroben, die zich daarmede kunnen voeden bemerkbaar te worden 

 gemaakt, hetgeen ik later in mijn onderzoek over Bae/l/its (Actino- 

 bacillus) oligocarbophilus, gezamelijk met den heer A. van Delden 

 heb aangetoond, waarbij binding van vrije stikstof echter volstrekt 

 niet plaats heeft'). Bovendien bestaat er een aërobe sporen vormende 



b De slijmvorming door de Papilionaceënbakteriën buiten do plant is belangrijk 

 voor de verklaring van de „slijmdraden" (ten onrechte Jnfoktiodradon" genoemd) 

 in de knolletjes. Zie „Die Natur der Faden der Papilionaceënknöllchcn." Centralbl. 

 für Bakteriologie. Bd. 15, pag. 928, 1894. 



3 ) Ueber eine farblose Bakferie deren Kohlenstoffnahrung aus der atrnosferischen 

 Luft herrührt. Centralbl. f. Bakteriologie 2te Abt. Bd. 10, pag. 33, 1903. 



