1496 



niveau, door de aandacht op iets te concentreeren voor korten tijd 

 alle symptomen doen verdwijnen. De patiënt is niet meer verward, 

 hij geeft goede antwoorden, hij is georiënteerd en hallucineert niet 

 meer. Bovendien bestaat er een zoo groote overeenkomst tusschen 

 normale bewustzijnsinzinkingen als de slaap en de droom en de 

 pathologische acute verwardheidstoestanden, dat men van oudsher 

 gaarne een vergelijking tusschen deze toestanden heeft gemaakt- 

 Wanneer nu de lage bewustzijnsgraad of de inzinking van de 

 opmerkzaamheid oorzaak is van de verschillende symptomen der 

 acute verwardheidstoestanden, dan is te verwachten, dat ook in 

 normale en pathologische omstandigheden, waar de bewustzijnsgraad 

 gedaald is, soortgelijke symptomen voorkomen, zij het dan ook in 

 rudimentairen vorm. 



Om dit vast te stellen, heb ik een reeks van onderzoekingen 

 ingesteld bij personen, waarvan kon worden aangenomen, dat de 

 groepen, waaronder zij waren ingedeeld, groote verschillen in de 

 opmerkzaamheid vertoonen. Hiertoe behooren patiënten met duide-' 

 lijke intellectueele stoornissen, melancholici met sterke remming en 

 depressie, hysterici met een vernauwd bewustzijn en normale per- 

 sonen. Nadat de bewustzijnsgraad door onderzoek der opmerkzaam- 

 heid was vastgesteld, werden eenige psychische functies, die bij de 

 acute verwardheidstoestanden in meerdere of mindere mate gestoord 

 zijn, nader onderzocht. 



Bij een aantal andere proefpersonen heb ik dit onderzoek beperkt 

 tot slechts enkele psychische functies n.1. tot de vernietiging van 

 zwakke indrukken door navolgende sterke. De resultaten van dit 

 laatste onderzoek zal ik onmiddellijk na de beschrijving van de 

 proefinrichting vermelden, terwijl de uitkomsten van de eerste experi- 

 menten, waarbij dus achtereenvolgens verschillende onderzoekings- 

 methoden werden toegepast, zullen volgen, wanneer eerst een 

 beschrijving van die methoden is gegeven, omdat op die wijze voor 

 de vergelijking der resultaten beter overzicht wordt verkregen. 



Het is bekend, dat er vele zeer goede methoden bestaan om de 

 willekeurige opmerkzaamheid, die ons een voorstelling van den be- 

 wustzijnsgraad geeft, te meten. Van twee daarvan heb ik bij mijn 

 onderzoek gebruik gemaakt n.1. van de esthesiometrie, welke het 

 eerst door Griksbach ') voor de bepaling van vermoeidheid werd 

 gebruikt en van de aanstreepmelhode"), zooals die bij de bepaling 



1 ) Griesbach. Ueber Beziehungen zwischen geistiger Ermüdung und Empfindings- 

 vermögen der Haut. Arch. f. Hygiëne Bd. 24. 1895. 



2 ) Wiersma. Psychische Nachwirkungen. Zeitschr. für de ges. Neur. u. Psych. 

 Bd. XXXV H'3. 



