1511 



welke het sterkst colloïdaal geworden waren, het hoogst geplaatst 

 zijn. Het zijdelings verstrooide licht hebben wij in een aantal gevallen 

 volgens de methode van Kamehungh Onnes en Keesom ') gemeten. 

 De getallen der quantitatieve bepalingen verhouden zich in de reeks 

 der waterige oplossingen als 43 : 39 : 37 : 20 : 20 : 15 : 15 : 10 in de 

 reeks der parafüneuse 23 : 8 : gering. 



Afgezien van bovenstaande, nader gemeten oplossingen, bleken 

 bovendien de waterige oplossingen van apiol, creosol, paraxylenol, 

 anysaldehyde nog een ongemeen duidelijk effect te geven. Vrij 

 duidelijk is het Tyndall-verschijnsel in oude waterige oplossingen 

 van xylidine, orthotoluidine, chinoline, durol. Een matig effect 

 vonden wij van oude waterige oplossingen van methylcinnamylaat, 

 paratoluidine, salicylaldehyde, naphtaline, cumarine, toluol, authranil- 

 zure methylester, benzylbenzoaat. Een zeer gering effect vertoonden 

 de waterige oplossingen van safrol, vanilline, anthraceen, nitrobenzol. 

 Het Tjndall-effect bleek achterwege te blijven in oude waterige op- 

 lossingen van iron, heliotropine, muskus, isomuscon. z ) 



De vloeistoffen waren volledig verzadigd. Voor sterk tot colloïdaal 

 worden neigende reukstoffen als eugenol, cressol, guajacol, carvacrol 

 enz. is dit echter niet noodig. 



In glycerineuse oplossingen komt het verschijnsel veel minder veel- 

 vuldig voor. Wij constateerden de afwezigheid van een Tyndall- 

 verschijnsel in een aantal oude glycerineuse oplossingen van reuk- 

 stoffen, die in water opgelost binnen eenige dagen colloïdaal werden. 

 Ook in paraffineuse oplossing is het colloïdaal worden niet zoo veel- 

 vuldig. 



Wanneer de oplosbaarheid zoo goed als ontbreekt, mag men ook 

 op den duur bij reukstoffen geen Tyndallverschijnsel verwachten, 

 maar ook, wanneer men b.v. door fluorescentie de zekerheid beeft, 

 dat moleculen in oplossing zijn overgegaan, ontbreekt soms het colloï- 

 daal worden bij langdurig rustig staan, ten eenenmale. Aldus bij 

 heliotropine. Eugenol is de stof, die èn in water èn in glycerine liet 



zijdelings verstrooide licht nagaand, wat de ultramicroscopie aangaat in liet groote 

 toestel van Zsigmondy. De glycerineuse oplossingen konden evenwel niet in een ge- 

 wone cuvelte worden opgenomen, daar de kleefstof, waarmee de kwartsvenstertjes 

 zijn vastgemaakt, in glycerine oplost. Voor die gevallen werd de paraboloid 

 condensor van Zeiss of een donker veld-eondensor-cu vet te van Leitz gebruikt. 



J ) Kamerlingh Onnes en Keesom Acad. Amst. 29 Febr. 1908. 



2 ) Sedert heeft zich deze lijst van spontaan colloïdaal wordende reukstofoplos- 

 singen nog belangrijk uitgebreid. Ook de alcaloïden, die in waterige oplossingen 

 op den duur den eollo'ülalen vorm aannemen zijn /eer (airijk. Merkwaardig hier- 

 tegen over het kristalloïd blijven van zoo goed als alle oplossingen van anttpyretica 

 (niet-alcaloïden). 



