1524 



verscheen de voorloopige mededeeling van Pinkus (Anat. Anz. 1894), 

 waarin hij de ontdekking van een nieuwe zenuw bij Protopterus, 

 later door Locy n. terminalis genoemd, berichtte. Deze moest wegens 

 loop, vertakking en oorsprong (niet uit het infundibulum, zooals ik 

 uit de voorloopige mededeeling concludeerde, maar nabij de Iamina 

 terminalis, gelijk het volgend jaar bleek, toen de uitvoerige verhan- 

 deling verscheen) voor het homologon van den n. terminalis ge- 

 houden worden. 



Ik moet erkennen, later wel eens getwijfeld te hebben, of deze 

 homologiseering juist zoude zijn, toen ik de onderzoekingen las van 

 Locy bij selachiërs, van Brookover en Sheldon bij ganoiden en 

 teleostiërs, van Ernst de Vries en Döllken bij zoogdieren, omdat 

 deze schrijvers allen beweren, dat de periphere einden van den n. 

 terminalis geheel of in hoofdzaak beperkt zijn tot het renkslijmvlies 

 (of bij zoogdieren tot het vomeronasaal orgaan, dat met een afgesnoerd 

 gedeelte van het reukslijmvlies bekleed is). Bij Amphioxus daaren- 

 tegen staat de n. apicis met de bekleeding der reukgroef in geene 

 betrekking.' 



Na de lezing echter van het onderzoek van Huber &Guild(1913) 

 was die twijfel opgeheven. Hunne afbeelding (vgl. fig. 2) vertoont 

 den n. apicis van Aphioxus bij het konijn — ik zoude bijna 

 zeggen — in optima forma, zelfs met de ingestrooide gangliencellen, 

 die sedert lang in den n. apicis bekend zijn. 



Daar de n. apicis een gewone huidzenuw 1 ) is, moet de betrekking 

 waarin de n. terminalis bij sommige hoogere dieren tot het reukepithe- 

 lium is getreden, van secundairen aard zijn. Het is zelfs mogelijk, dat de 

 eindvertakking der zenuw in hoofdzaak tot het reukslijmvlies beperkt 

 is geworden, zooals het geval schijnt te zijn bij vele visschen. 



Zoo 'heeft de n. terminalis in 20 jaren (1894 — 1914) zijn tocht 

 in de wetenschap beginnende bij de longvisschen — en ik mag er 

 wel bijvoegen, ook bij Amphioxus — tot aan den mensch volbracht. 

 Er kan wel niet meer aan getwijfeld worden, dat men te doen heeft 

 met eene zelfstandige cerebrale zenuw en niet met een bundel van 

 den n. olfactorius. Bij de meeste — of alle — cranioten loopen 

 echter takken van beide zenuwen dicht naast elkaar en is het daarom 

 moeielijk hare periphere uitbreiding uit elkaar te houden. 



l ) Het is algemeen bekend, dat niet alleen aan de eerste, maar ook aan de tweede 

 huidzenuw (n. ophthalraieus prof.) van Amphioxus gangliencellen worden gevonden. 

 Aan deze tweede werden zij reeds in 1845 door de Quatrefages ontdekt, maar 

 voor slijmcrypten ,,cryptes mucipares" gehouden. Ten onrechte meent men, dat 

 periphere gangliencellen bij de overige zenuwen zouden ontbreken ; ik vond hen 

 in menigte aan de zenuwen, die onder het atriaalepithelium loopen dat darm en 

 lever bedekt. 



