1573 



Toetsing van de Wet van Bkaun. 



15. Wij zullen thans, door substitutie der door ons in 'het vooraf- 

 gaande bepaalde grootheden in de vergelijking van Bkaun, doen 

 zien, in hoeverre deze door de ervaring wordt bevestigd. 



Deze wet, hierboven (§ 1) in den vorm geschreven: 



'dx\ /fa\ TAV 



bevat, behalve de vier, door ons bepaalde grootheden, de absolute 

 temperatuur, en in geval de grootheden niet in dezelfde eenheden 

 zijn uitgedrukt, ook nog een herleidingsfaktor. 



Wij zullen dus eerst nog deze twee faktoren nader moeten be- 

 schouwen. 



Voor de temperatuur in deze vergelijking moet genomen worden 

 de absolute temperatuur, die overeenkomt met 30°. 00 C, welke 

 laatste betrokken is op de waterstofschaal, in verband met de ijking 

 door de P.T. R. der gebruikte thermometers. Deze temperatuur moet 

 dus worden herleid tot de absolute, op de thermodynamische tem- 

 peratuurschaal betrokken, welke overeenstemt met de temperatuur, 

 gemeten op de schaal van een gasthermometer, die met een ideaal 

 gas is gevuld. 



Uit de reduktietabel 1 ), welke de korrecties geeft, die aan de aan- 

 wijzingen van den gasthermometer (voor N 3 , H, en He) moeten 

 worden aangebracht teneinde deze tot de thermodynamische tempe- 

 ratuurschaal te herleiden, blijkt, dat de korrektie in het geval van 

 den waterstof-thermometer tusschen — 50° C. 'en -f-150°C. slechts 

 enkele duizendste graden bedraagt. Wij kunnen onze temperatuur 

 dus zonder meer op de waterstofschaal betrekken. 



Voor het nulpunt dei- Celsiusschaal ") nemen wij -|- 273°. 09, 

 zoodat in onze vergelijking T = 303.09. 



De herleidingsfaktor is afhankelijk van de eenheden, in welke de 

 gemeten grootheden zijn uitgedrukt. Het feit, dat de verkonding van 



(ar). e " Ê): 



in de vergelijking van Bkaun optreedt, heeft ten gevolge, dat de 

 gebruikte koncenfratie-eenheid, mits voor de afleiding van beide 

 differentiaalquotiënten dezelfde is gebruikt, in deze betrekking een 

 rol niet speelt. 



i) Burgess, Physik. Zeitschr. 14, 152 (1918), 



J ) D. Berthelot, Sm - les thermomètrès a gaz etc. Travaux el mémoires du Bur. 

 Intern, des Poids el Mesmes 13, 113 (1907). 



