( 104 ) 



hun snelheden binnen de groep bepaald worden door hun onderlinge 

 aantrekkingen, dan mag men verwachten dat dooreen genomen de 

 snelheden des te grooter zijn, naarmate de massa's kleiner zijn. 

 Voor de Orionsterren met kleine snelheid ontstaat hieruit geen moei- 

 lijkheid; want dezelfde omstandigheden, die ons veroorloven hun 

 erengroote massa toe te schrijven als de A, F en G sterren, ver- 

 oorloven ons ook, hun een grooter massa toe te kennen. De K sterren, 

 die zoowel een grooter massa, als een grooter snelheid hebben, 

 worden echter door deze stelling tot een afzonderlijke groep gestem- 

 peld, die door welke reden dan ook, oorspronkelijk met grooter 

 snelheden moet toegerust zijn. Arcturus, met haar onmeetbaar kleine 

 parallaxe en groote E B, is door haar buitensporig groote lineaire 

 snelheid en buiten mate groote lichtkracht dus in het overdrevene 

 een type voor deze geheele klasse, waarvan zij de helderste ver- 

 tegenwoordigster is. Het zou daarom de moeite waard zijn, het 

 systematische in de beweging der K sterren, die tot nog toe zonder 

 onderscheid met de F en G sterren als 2 Ae type samengenomen 

 werden, afzonderlijk te onderzoeken. 



Mocht echter deze uitkomst omtrent de grootere massa' der K en M 

 sterren niet bevestigd worden, dan blijft als eenige andere mogelijk- 

 heid de onderstelling, dat de dichtheid dezer sterren uiterst gering is. 

 In dit geval zou hun massa dezelfde kunnen zijn, als van andere 

 sterren, en kunnen zij ontwikkelingsstadia van dezelfde lichamen 

 voorstellen. Waar deze dan echter in de ontwikkelingsreeks thuis 

 behooren, blijft hierbij een raadsel. Er is een regelmatige continuiteit 

 in de opeenvolging van F — G — K — M ; al naar men de ontwikkeling 

 in de eene of in de andere richting onderstelt, gaat bij den overgang 

 G — K afkoeling met uitzetting, of verhitting met inkrimping gepaard. 

 Men kan het raadselachtige, dat in deze onderstelling ligt ook 

 aldus uitdrukken; terwijl in de natuurlijke ontwikkeling der hemel- 

 lichamen, zooals die naar onze opvattingen plaats vindt, wel de 

 temperatuur een maximum heeft, maar de dichtheid doorloopend 

 moet toenemen, zouden de hier verkregen cijfers naar deze inter- 

 pretatie op een maximum van dichtheid in de spectrumklassen F en 

 G wijzen. 



Iu Vol. XI van Aslronomy and Astrophysics heeft Maünder reeds 

 opmerkzaam gemaakt op verschillende omstandigheden, die er op 

 wijzen, dat het spectraaltype niet zoozeer een aanduiding is van ver- 

 schillend ontwikkelingsstadium als wel van verschillende samenstelling 

 "There seems to me but one way of reconciling all these different 

 circumstances viz : to suppose that spectrum type does not primarely 

 or usually denote epoch of stellar life, but rather a fundamental 



