( 106 ) 



helderheid H een constante X n 3 Q 3 X. Elimineert men hieruit parallaxe 

 en straal, dan wordt 



«" tP 



Uit de bekende grootheden, haanelementen en helderheid vindt 

 men dus een betrekking tusschen de physische grootheden dichtheid 

 en uitstralingsvermogen, onafhankelijk van de mathematische dimensies. 

 Deze betrekking is reeds herhaaldelijk afgeleid. Maünder geeft in 



het straks geciteerde stuk waarden voor de dichtheid ó = c\ 



HJ P' 



in de onderstelling' van gelijke ).; hij vond voor de Siriussterren 

 (l s,e type) 0,0211, voor de zonnesterren (alle van 't 2 de type) 0,3026, 

 dus 14 keer zoo groot gemiddeld; evengoed kan men zeggen, dat 

 bij gelijke dichtheid het stralingsvermogen der Siriussterren 6 keer 

 zoo groot is ; de juiste uitdrukking zou zijn, dat het quotiënt A'/d 2 

 bij de Siriussterren 200 keer zoo groot is als bij de zonnesterren. 



In anderen vorm is dezelfde berekening door Hertzsprüng uitgevoerd, 

 met behulp van Aitken's lijst van dubbelster-elementen a ). Hij zet 

 deze uitdrukking met behulp van - - 2,5 log H= m om in grootte- 

 klassen; stelt men in den logarithmische vorm 



3 log H + 4 log P — 6 log a = const. + 3 log X — 2 log d 

 m — 10 / 3 log P -f- 5 log a = m. r 



dan is m r = const. — 2,5 log X + 5 / 3 log (f. 



Groepeert men de waarden van m r naar het spectrum volgens den 

 Draper Calalogue (voor de Zuidelijke sterren naar Cannon; a Centauri 

 werd naar de helderste componente G genomen), dan vindt men als 

 middelwaarden 



Klasse A - 2.92 (9 sterren — 4.60 tot -- 1.09) 



„ F -1.32(19 „ -3.61 „ +0.14) 



„ G en E — 0.49(11 „ -1.60 „ +1,28) 

 De 3 sterren van het type K (met H) geven — 4.88 (y-Leonis), 

 - 1.05 en + 0,87, dus zoo sterk uiteenloopend, dat er geen resultaat 

 van waarde uit te halen is. Op de buitengewoon hooge waarde voor 

 A 3 /rf 2 die y Leonis geeft, is reeds meermalen met verwondering de 

 aandacht gevestigd. Terwijl bij de andere klassen de uitersten van 

 m r bij een grooter aantal sterren 3.5 grkl. uiteenloopen, wijkt y Leonis 

 bijna 5 klassen van het midden der beide anderen af, d. w. z. dat 

 haar lichtuitstralend vermogen honderd keer zoo groot, of haar 

 dichtheid duizendmaal zoo klein is, als bij deze andere. Voor de 



') Lick Observatory Bulletin Nr. 84. 



