( 109 ) 



Natuurkunde. — De Heer H. Kamerlingh Onnes biedt aan : 

 Mededeeling N°. 94/ uit hef Natuurkundig Laboratorium te 

 Leiden: „Methoden en hulpmiddelen in gebruik bij het cryogeen 

 laboratorium. X. Over het verkrijgen van baden van stand- 

 vastige en gelijkmatige temperatuur met behulp van vloeibare 

 loaterstof. 



(Aangeboden in de zitting van 28 Mei 1906). 



§ 1. Inleiding. Reeds aan het slot van Med. N°. 14 van Dec. '94, 

 over de uitkomsten, die ik verkregen had door bij de cascade 

 methode regeneratoren toe te passen, in 't bijzonder over het ver- 

 krijgen van een permanent bad van vloeibare zuurstof ten dienste 

 van metingen bij de laagste toenmaals waargenomen temperaturen, 

 sprak ik de hoop uit ook een dergelijken cyclus, als voor de 

 zuurstof was ingericht, met waterstof tot stand te kunnen brengen. 

 Een eenvoudige voortzetting van de cascademethode kon dit niet zijn. 

 Men kan met behulp van vloeibare zuurstof of stikstof, ook wanneer 

 zij in het luchtledige verdampen, de kritische temperatuur van water- 

 stof niet bereiken ; om deze vloeibaar te maken moest dus partij 

 getrokken worden van afkoeling door adiabatische uitzetting. 



Tn Med. N°. 23 van Jan. '96 deed ik eenige mededeelingen omtrent 

 hetgeen over het vloeibaar maken van waterstof langs dezen weg 

 kon worden afgeleid uit de wet der overeenstemmende toestanden 

 van van der Waals. Het was mij gebleken dat een toestel voor het 

 vloeibaar maken van waterstof uitgaande van — 210° ongeveer kon 

 worden geconstrueerd naar het model van een toestel, die geschikt 

 mocht worden bevonden om zuurstof uitgaande van de gewone 

 temperaturen en zonder verdere afkoelingsmiddelen vloeibaar te maken. 

 Mijne pogingen om een toestel voor isentropische afkoeling te ver- 

 krijgen door de af- en toevoerbuis van een met samengeperst gas 

 te voeden kleinen expansiemotor, tot een regenerator te vereenigen 

 waren echter mislukt. Derhalve vestigde ik verder mijn aandacht op 

 de juist toen (1896) bekend geworden toepassing van het Joule- 

 KELViN-proces (Linde's toestel voor het vloeibaar maken van lucht, 

 en Dewar's sproeistraal van waterstof voor 't bevriezen van zuurstof). 



Terwijl Linde's proces, omdat deze er in geslaagd was met zijn 

 toestel vloeibare lucht statisch te verkrijgen, het meest beloofde, was 

 het toch duidelijk, dat van deze methode alleen het beginsel kon 

 worden gevolgd. Aan het afkoelen van een toestel van de afmetingen 

 van den eerste van Linde (gewicht 1 300 K.GL) met behulp van vloei- 

 bare lucht (zuurstof), die in 't luchtledige moest verdampen, kon niet 

 worden gedacht. En dit moest toch volgens het bovenstaande het 

 uitgangspunt zijn. 



