( 126 ) 



XII. Cryostaat in hel bijzonder voor temperaturen van 

 — 252° tot — 259°. 



§ 1. Beginsel. In § 1 werd medegedeeld dat het weliswaar gelukt 

 was in den cryostaat van Med. N°. 94" VIII een bad van waterstof af 

 te schenken en daarin te onderhouden, alsmede daarin metingen te 

 verrichten, doch dat het vacuumglas daarna sprong. Het was alleen 

 aan een toeval te wijten, dat de meettoestellen, in welke het werk 

 van geheele serien van waarnemingen opgehoopt was, na verwijdering 

 van de scherven en het gruis van het vacuumglas, nog ongedeerd 

 te voorschijn kwamen. Bij de thans te beschrijven inrichting behoeft 

 men een tegenspoed, als toen een oogenblik dreigde, niet meer te 

 vreezen. Ik heb daarbij het bad tegen warmtetoevoer beschut door 

 den eigen damp. De nieuwe toestel herinnert in vele opzichten aan 

 dien, welken ik gebruikte om een bad van vloeibare zuurstof te ver- 

 krijgen, toen de vacuumglazen nog niet bekend waren, ja zelfs is de 

 kookkast van den toenmaligen toestel opgeofferd om den thans be- 

 schreven toestel te bouwen. 



De voornaamste oorzaak van het springen van vacuumglazen, waarop 

 door mij in verschillende Mededeelingen steeds als een gevaar voor 

 het brengen van kostbare toestellen in vacuumglazen gewezen is, zijn 

 de groote spanningen, die bij de groote temperatuurverschillen van 

 binnen en buitenwand ontstaan en die zich voegen bij de toch reeds 

 aanwezige spanningen tengevolge van het vacuüm. Aan den invloed 

 van die spanningen was het bijv. toe te schrijven, dat alleen bij het 

 tusschenlasschen van een metalen veer, de in Med. N°. 85, Juni '03 be- 

 schreven vacuumbnizen de afkoeling met vloeibare lucht konden door- 

 staan. Van tijd tot tijd komt het voor dat een vacuumkolf in gebruik 

 voor vloeibare lucht schijnbaar zonder aanleiding springt en de wijde 

 vacuumcylinders zijn bij dezelfde afkoeling nog minder te vertrou- 

 wen dan de kolven. Bij de zooveel sterkere afkoeling met vloeibare 

 waterstof neemt het gevaar van springen nog toe. Door gewoonte 

 wordt men ertoe geneigd een gevaar te vergeten, doch men moet 

 er zich eerder over verwonderen dat een glas als gebruikt voor den 

 cryostaat in Med. N°. 94" VIII, gevuld met vloeibare waterstof niet 

 springt, dan wanneer dit wel het geval is. 



In den nieuwen cryostaat PI. V is de oorzaak van het springen 

 van het vacuumglas zooveel mogelijk weggenomen en wordt zoo het 

 toch mocht bezwijken, voorkomen dat de meettoestellen in het bad 

 daarbij beschadigd zullen worden. De waterstof wordt niet onmiddellijk 

 in het vacuumglas B'o„ gestort, maar in een glazen beker Ba, die 

 in het vacuumglas wordt geplaatst (verg. Med. N°. 23, Jan. '96 



