( 181 ) 



wachters, in het gunstigste gedeelte van 1 908, eene vooruitberekening 

 te maken en daardoor hare waarneming te verlichten. De vroegere 

 methode toch, om de loopbanen der wachters te bepalen door de 

 herhaalde meting van hunne afstanden van, en van hunne richtingen 

 met betrekking tot de planeet, is vervangen door het meten, (liefst 

 met een heliometer) der afstanden en richtingen van de wachters 

 onderling (6). De omloopstijden der wachters kan men, voor waar- 

 nemingen, die een niet te lang tijdvak omvatten, als nauwkeurig 

 bekend onderstellen en dan biedt elke loopbaan voor een bepaald 

 tijdvak zes onbekenden aan, indien men althans geen gebruik maakt 

 van de derde wet van Keppler, en dus van eiken wachter de groote 

 as der loopbaan als onbekende invoert. Meet men afstand en rich- 

 ting tusschen planeet en wachter, zooals Bessel te Koningsbergen in 

 1834 — 39 en Schür te Göttingen in 1874 — 80 gedaan hebben, dan 

 verkrijgt men twee vergelijkingen tusschen zes onbekenden ; meet 

 men echter afstand en richting tusschen twee wachters onderling, 

 dan is het aantal onbekenden in deze vergelijkingen dubbel zoo 

 groot, dus = 12. En worden alle combinaties twee aan twee geno- 

 men, zooals Gill en Finlay aan het Kaap-Observatorium gedaan 

 hebben, dan verkrijgt men in het geheel een groot aantal vergelij- 

 kingen met 24 onbekenden, die dan door de methode der kleinste 

 vierkanten behooren opgelost te worden. Voegt men er nu de massa's 

 der wachters bij, die niet anders kunnen gevonden worden, dan uit 

 de storingen, die de eene wachter in de beweging der andere wach- 

 ters veroorzaakt, alsmede de afplatting van Jupiter, die door den 

 achteruitgang der knoopenlijnen op de vaste vlakken bepaald wordt, 

 dan wordt het aantal onbekenden op 29 gebracht (7). 



De overweging nu, dat eene waarneming van eene bedekking, 

 zelfs van eene conjunctie zonder bedekking, door iedereen verricht 

 kan worden, die over een kijker van voldoende grootte beschikt, en 

 dat zulk eene waarneming even goed twee vergelijkingen tusschen 

 de onbekenden oplevert, (indien ten minste, bij eene niet-centrale 

 bedekking of enkelen voorbijgang, het verschil in breedte, met een 

 dradenmikrometer uitgemeten wordt), heeft mij aanleiding gegeven, 

 voor het gunstigste gedeelte van 1908 de tijden dier conjuncties vooruit 

 te berekenen. Blijkt het door de ondervinding, dat deze voorbereidende 

 arbeid goede resultaten oplevert, dan zou eene voortzetting er van 

 bij een volgend gunstig tijdvak, b.v. 1914, overweging verdienen. 



Voor het oogenblik dat het gemiddelde vaste vlak, door het middel- 

 punt der aarde gaat, vind ik, zie Aant. 5, 8 Juli 1908 te 19",6 

 Midd. Tijd te Greenwich. 



