( 193 ) 



Het doel, zoowel van Bessel als van Schue, was niet zoozeer de 

 bepaling van de liggingen der wachter-loop banen, als wel die van 

 de massa van Jupiter. 



Schür verbeterde nog in verschillende opzichten de door Bessel 

 uitgevoerde herleidingen zijner metingen ; hierdoor ondergingen ook de 

 middelbare fouten der enkele bepalingen van Bessel aanmerkelijke 

 verminderingen, en de boven voor deze aangegevene getallen werden nu 



voor I ± 0",21, 

 „ II ± ,10, 

 „ III ± ,26, 

 „ IV ± ,30, 



dus gemiddeld ± 0",24. 

 Gill en Finlay maten, zooals gezegd is, niet de afstanden en 

 richtingen der wachters ten opzichte van het middelpunt der planeet, 

 maar, naar het denkbeeld van Otto Strüve 1 ), ten opzichte van 

 elkander. (Het instrument waarover zij konden beschikken, een helio- 

 meter van Repsold van 7\ inch (19,05 cm.) opening en ruim 2 meter 

 brandpuntsafstand, liet in volkomenheid de tot nog toe gebruikte 

 instrumenten verre achter zich). Die waarnemingen kunnen veel 

 nauwkeuriger uitgevoerd worden ; zij hebben echter tegen zich, dat 

 de samenstelling en de oplossing der vergelijkingen zooveel omslach- 

 tiger en tijdroovender wordt. Zoowel zij beiden, als de heer de 

 Sitter hebben zich daardoor echter niet laten afschrikken. De waar- 

 schijnlijke fout van één gemeten afstand werd bevonden te bedragen 

 =fc 0,"087, dus aanmerkelijk minder dan die van de metingen van 

 Bessel. De waarschijnlijke fout der middelbare afstanden, (d. i. der 

 onbekenden) werd zelfs door den heer de Sitter niet grooter dan 

 ± 0"020 of ± 0"021 bevonden. 



(7) Wij merken hier nog op dat de heer de Sitter het geraden 

 achtte, eene andere keuze voor de onbekenden te doen. Wel behield 

 hij, voor eiken wachter, de lengte in de baan, de helling en den 

 klimmenden knoop ten opzichte van een aangenomen vast vlak, 

 maar niet de excentriciteit, de ligging van het perijovium en 

 de massa, zoodat er voor eiken wachter slechts drie elementen als 

 onbekenden overbleven, daaren tegen voerde hij correcties van de 

 coëfficiënten van storings- of liever periodieke termen in, die dan 

 nader tot de kennis van de massaas der wachters, van de excentri- 

 citeiten en van de ligging der assen moesten leiden, alsmede een 

 tweetal onbekenden, nl. standvastige fouten, die door ieder der waar- 



x ) Zie het eerste bericht van Hermann Strüve, in den len Supplementband 

 der Pulkowa-waarnemingen, Ie blz. onderaan. 



