( 272 ) 



nitro-m-xylol. Terwijl echter Grevingk aangeeft, dat hij van het 

 vicinale nitroxylidien eene opbrengst van 25 °/ verkreeg, werd door 

 ons nooit meer dan eenige procenten van dit lichaam waargenomen, 

 zoodat de bereiding van het vicinale nitro-m-xylol langs dezen weg, 

 althans voor grootere hoeveelheden, tamelijk omslachtig blijft. Toen 

 het bleek, dat de „fabrique de produits chimiques de Thann et 

 Mulhouse" dit nitroxylol in den handel bracht, is de oxydatie, naast 

 die met eigen vervaardigd matriaal, grootendeels met dit handels- 

 produkt doorgevoerd. Ook deze oxydatie werd in alkalische oplossing 

 met permanganaat uitgevoerd. Het vicinale nitro-isophtaalzuur is een 

 in heet water tamelijk en in koud water zeer moeilijk oplosbare, in 

 fraaie glinsterende naaldjes krystalliseerende verbinding, die bij 300° 

 smelt. Zij krystalliseert zonder krystalwater en is gemakkelijk oplos- 

 baar in alcohol en aether, waaruit zij zich in naaldjes weer afzet. 



Nu de drie mogelijke mononitro-isophtaalzuren verkregen waren, 

 kon het vraagstuk ter hand worden genomen om den aard van het 

 bijprodukt uit te maken,dat bij de nitratie van isophtaalzuur ontstaat. 

 Nadat de hoofdmassa van het gevormde nitro-isophtaalzuur door 

 krystallisatie verwijderd was, bleef een rest over, die in water veel 

 meer oplosbaar dan dit zuur was, hetgeen op de aanwezigheid van 

 het asymmetrische nitrozuur duidde. Inderdaad kon er dit ook door 

 gefractioneerde kristallisatie uit afgezonderd worden. Hoe werd uit- 

 gemaakt, dat het nitratiemengsel werkelijk enkel een mengsel was van 

 het symmetrische en het asymmetrische zuur, zal straks nader blijken. 

 Daar bij de bepaling van de relatieve hoeveelheden, waarin de 

 nitratie-producten ontstaan, van oplosbaarheidsbepalingen werd gebruik 

 gemaakt, volgen hier eerst de oplosbaarheden, bij 25°, in procenten, 

 der vijf nitrophtaalzuren in water, 

 «-nitrophtaalz. f?-nitrophtaalz. symm. nitro-isophaalz 



2.048 zeer oplosbaar met krystalwater 



0.157 

 asymm. nitro-isophtaalz. vic. nitro-isophtaalz. 



0.967 0.216 



Quantitatieve nitratie van phtaahuur. Deze werd met reëel sal- 

 peterzuur uitgevoerd. Het bleek, dat zij zelfs bij 30° zeer langzaam 

 verliep, zoodat het phtaalzuur gedurende drie weken met de zes- 

 voudige hoeveelheid salpeterzuur in aanraking werd gelaten. Het 

 laatstgenoemde zuur werd nu, na verdunning met water, op een 

 waterbad verdreven, of wel door verdamping boven kalk weggeno- 

 men. Het vaste residu werd zeer fijn gewreven en door langdurig 

 verwarmen op 110° van de laatste sporen salpeterzuur bevrijd. Daar 



