( 322 ) 



Deze dichtheden zijn van dezelfde orde van grootte als die van kwik- 

 damp tusschen 70° en 120°. Bij 387° is de dichtheid van verzadigden 



natriumdamp ongeveer van die der dampkringslucht bij 0° en 



76 cM. 



Waarnemingen. 



Regelen wij nu de stoomsterkte in den oven zoo, dat het ther- 

 moelement een standvastige temperatuur aanwijst (bij vele onzer 

 proeven 390°), dan is binnen de buis de dampdichtheid wel niet 

 overal dezelfde, want de temperatuur neemt van het midden naar 

 de uiteinden af, maar omdat de niveauvlakken van de temperatuur 

 in hoofdzaak loodrecht op den lichtbundel staan, gaan alle lichtstralen 

 toch nagenoeg rechtlijnig door de dampmassa. Het spectrum is dan 

 ook slechts weinig veranderd ; de beide D-lijnen zijn iets sterker 

 geworden, hetgeen wij voorloopig aan de absorbeerende werking van 

 den natriumdamp in de buis willen toeschrijven. 



Thans blazen wij een zwakken luchtstroom door het buisje A, 

 dat daardoor een weinig afgekoeld wordt, zoodat er natrium op neer- 

 slaat, waarbij in zijn omgeving de dampdichtheid vermindert. Spoedig 

 zien wij de natriumlijnen aanmerkelijk breeder worden. Een gevolg 

 van sterker absorptie kan dit niet zijn, immers de gemiddelde damp- 

 dichtheid is een weinig afgenomen. De oorzaak is, dat lichtstralen met 

 zeer grooten brekingsindex nu naar q' (fig. 3) gebogen worden, licht- 

 stralen met zeer kleinen index naar q ; in het beeld van de spleet P, 

 dat op S gevormd wordt, komen dus de lichtsoorten, die ter weers- 

 zijden van de ZMijnen thuis behooren, niet meer voor, terwijl dat 

 beeld toch volmaakt scherp blijft, omdat de loop der stralen van 

 alle overige lichtsoorten uit het spectrum zoo goed als geen veran- 

 dering heeft ondergaan. Wanneer wij nu gelijktijdig de buis B door 

 middel van een stroom van bijv. 20 amp. verhitten, waardoor het 

 dichtheidsverval in de ruimte tusschen de buizen grooter wordt, dan 

 neemt de breedte der lijnen nog duidelijk verder toe. De hoeveelheid 

 stroomwarmte die daarbij in de buis ontwikkeld wordt, bedraagt 

 ongeveer 1 calorie per secunde ; zij wordt echter voor het grootste 

 gedeelte door geleiding naar de afgekoelde einden der buis wegge- 

 voerd, zoodat de temperatuursverhooging slechts gering kan zijn. 



Door het verzetten van een stroomsleutel en een kraan kan men 

 plotseling A en B van rol doen verwisselen, zoodat A verhit, B 

 afgekoeld wordt; de donkere banden krimpen dan in, gaan over 

 in scherpe D-lijnen, om vervolgens weer uit te zetten totdat zij, na 



