( 323 ) 



verloop van een paar minuten, de oorspronkelijke breedte hebben 

 herkregen. 



Fijn en scherp zijn intusschen de lijnen in het overgangsstadium 

 alleen dan, wanneer de temperatuur van den oven zeer constant is. 

 Daalt zij of stijgt zij, dan blijkt de minimale breedte niet zoo gering 

 te wezen. In dat geval zijn er echter stellig stroomingen in de darnp- 

 massa voorhanden, die de dichtheidsverdeeling minder gelijkmatig 

 doen zijn. Het ligt nu voor de hand, de straalbreking in zulke toe- 

 vallige ongelijkmatigheden ook als de voornaamste oorzaak te be- 

 schouwen, waardoor bij gelijke temperatuur van A en B de natrium- 

 lijnen toch somtijds eenige verbreeding kunnen vertoonen. 



Dat spectraallijnen een zekere breedte bezitten, schrijft men ge- 

 woonlijk toe 1°. aan beweging van de licht-uitzendende moleculen in 

 de gezichtslijn en 2°. aan veranderingen in de trillingsperiode van 

 de electronen bij de botsingen der moleculen. Wij hebben thans te 

 maken met een derde oorzaak : anomale dispersie in de absorbeerende 

 middenstof. De geheele reeks van verschijnselen, die onze buis met 

 natriumdamp te zien gaf, strekt tot steun aan de meening, dat de 

 laatstgenoemde ooi-zaak in den regel als verreweg de voornaamste 

 moet worden beschouwd. Het zal blijken, dat deze gevolgtrekking 

 niet alleen voor donkere maar ook voor heldere spectraallijnen geldt. 



Wanneer men de spleet in het diaphragma P naar den kant van p' 

 sterk verwijdt, dan heeft dit geen invloed op het spectrum zoolang 

 A en B op de temperatuur hunner omgeving zijn. De D-lijnen ver- 

 toonen zich als in «, PI. I. Brengt men echter A onder, B boven 

 die temperatuur, dan verbreeden de donkere ZMijnen zich slechts 

 naar den kant van de kleinere golflengten, terwijl aan den kant der 

 grootere golflengten de lichtsterkte zelfs toeneemt, omdat nu ook 

 anomaal gebogen stralen uit het lichtveld p' door de spleet Q het 

 punt S kunnen bereiken (zie p, PI. I). Het spectrum /? gaat over 

 in y wanneer men het temperatuursverschil tusschen A en B van 

 teeken doet omkeeren, of ook wanneer men, met behoud van het 

 oorspronkelijke temperatuursverschil, de spleet in P naar den kant 

 van p sterk verwijdt. Een kleine verschuiving van het geheele 

 diaphragma P (uitgaande van den toestand waarin het zich bij de 

 opname (3 bevond), zóó dat S juist in de schaduw komt, doet het 

 spectrum ef verschijnen, dat den indruk maakt van een emissiespec- 

 trum van natrium met eenigszins verschoven lijnen, hoewel het 

 blijkbaar uitsluitend te danken is aan stralen uit het veld p', die 

 anomale dispersie in den damp hebben ondergaan. 



Stellen wij ons thans wederom het diaphragma P voor met een 



