( 331 ) 



Het horizontale verval in de omgeving van depressies is veel 



1 

 geringer: zelfs bij stormen is het nog maar ongeveer — — - van de 

 to ° J 1000 



genoemde waarde 1 ). Over kleine afstanden kan natuurlijk het dicht- 



heidsverval in de atmosfeer wel eens grooter zijn, door plaatselijke 



verwarming of andere oorzaken. 



Dergelijke overwegingen, mutatis mutandis toegepast op de zon, 

 kunnen ons echter niet tot een betrouwbare schatting leiden van de 

 daar voorkomende dichtheidsgradiënten. Een voorname oorzaak, 

 waardoor dit voorshands onmogelijk is, ligt in onze onbekendheid 

 met de grootte van den invloed, dien de stralingsdruk uitoefent op 

 de stofverdeeling in de zon. Was er geen stralingsdruk, dan zou men 

 mogen vooropstellen (zooals steeds geschiedt) dat ter hoogte van de 

 fotosfeer de zwaartekracht 28 maal zoo groot was als op aarde; 

 maar zij wordt tegengewerkt door den stralingsdruk in een mate, 

 afhankelijk van de grootte der deeltjes; zij kan daardoor zelfs voor 

 sommige deeltjes geheel opgeheven worden. Het radiale dichtheids- 

 verval moet dus in ieder geval reel kleiner zijn dan men, op grond 

 van graviteitswerking alléén, geneigd mocht zijn te berekenen. 



Wij bezitten intusschen een ander middel om het radiale dicht- 

 heidsverval ter plaatse van de fotosfeer, althans wat orde van grootte 

 betreft, te bepalen. Volgens de theorie van A. Schmidt is de zooge- 

 naamde fotosfeer niet anders dan een kritische sfeer, wier straal gelijk 

 is aan den kromtestraal van lichtstralen, die in een punt van haar 

 oppervlakte horizontaal loopen. Die kromtestraal is dus q = 7 X 10 10 

 cm., welke waarde wij kunnen invoeren in de uitdrukking voor 

 het dichtheidsverval : 



clA _ 1 



ds Eq 



Het refractie-aequivalent R voor stralen, die geen anomale dispersie 



ondergaan, is nu wel is waar uiteenloopend bij verschillende stoffen ; 



maar in een benaderingsrekening mogen wij wel stellen R = 0,5. 



Dan wordt ter hoogte van de kritische sfeer: 



dA 1 



- = = 0.29 X ÏO- 10 , 



ds 0.5 X 7 X 10 10 



(d. i. 50 maal kleiner dan het dichtheidsverval in onzen dampkring). 

 Alle argumenten, die Schmidt's verklaring van den zonnerand steunen, 

 spreken tevens ten gunste van deze schatting van het radiale dicht- 

 heidsverval in liet gasmengsel. 



Beschouwen wij thans stralen, die wèl anomale dispersie onder- 

 gaan. Opdat bijv. licht, behoorende tot de naaste omgeving der 



2 ) Arrheniüs. Lehrbuch der kosmischen Physik, S. 676. 



