( 333 ) 



keiijk is van het gehalte aan natriumdamp in het gasmengsel. 



Zoo bewijzen de groote waterstof- en calciumprotuberanties, dat er 

 betrekkelijk veel waterstof en calciuradamp in de buitenste deelen 

 der zon voorkomt; maar wellicht zou zelfs een gehalte van enkele 

 procenten reeds voldoende zijn om van de verschijnselen rekenschap 

 te geven. ') 



Als wij terecht hebben ondersteld dat niet-radiaal gerichte dicht- 

 heids-gradiënten in de zon veelvuldig voorkomen, en aldaar den 

 algemeenen radialen gradiënt veel sterker storen dan zulks op aarde 

 het geval is, moeten niet alleen stralen uit het randgebied, maar 

 evenzeer stralen uit de overige deelen der zonneschijf merkbaar van 

 den rechten weg afwijken. Tn hoofdzaak betreft dit natuurlijk de 

 lichtsoorten die anomale dispersie ondergaan. Elke absorptielijn van 

 het zonnespectrum moet dus gehuld zijn in een dispersieband. 



Wel is waar vertoonen zich absorptielijnen van elementen, die 

 slechts in uiterst verdunden toestand in het gasmengsel voorkomen, 

 als nagenoeg scherpe lijnen, omdat voor die stoffen alle dichtheids- 

 gradiënten veel kleiner zijn dan voor hoofdbestanddeelen, en dus de 

 straalkromming van licht uit de omgeving dezer lijnen onmerkbaar 

 wordt. Ook kunnen van elementen die wèl sterk vertegenwoordigd 

 zijn, sommige lijnen zich toch scherp vertoonen, omdat niet alle 

 lijnen van eenzelfde element, bij gegeven dichtheid, in gelijke mate 

 anomale dispersie veroorzaken. Misschien zelfs zijn er absorptielijnen 

 die onder geen omstandigheden tot dat verschijnsel aanleiding geven 

 — hetgeen trouwens uit het oogpunt der lichttheorie minder waar- 

 schijnlijk mag worden geacht. 



Hoe dit ook zij, de genoemde beperkingen brengen geen wijziging- 

 in de hoofdconclusie: dat onze blik op het zonnespectrum veranderd 

 is. Wij zijn genoodzaakt, in de Fraunhofersche lijnen niet uitsluitend, 

 met Kirchhoff, absorptielijnen, maar hoofdzakelijk dispersiebanden 

 (of dispersielijnen) te zien. En dat ook op de lichtverdeeling in de 

 sterrespectra de straalbreking een overwegenden invloed heeft, kan 

 evenmin betwijfeld worden. 



Wij moeten ons gewennen aan het denkbeeld dat in de nabijheid 

 der hemellichamen de lichtstralen in het algemeen krom zijn, en dat 

 dientengevolge in de gansche hemelruimte ongelijkmatige stralings- 

 velden 2 ), verschillend van bouw voor de verschillende lichtsoorten, 

 elkander doordringen. 



a ) Dit resultaat is vereenigbaar met een hypothese van Schimdt (Physikal. Zeitschr. 

 4, S. 282 und 341), volgens v/elke het hoofdbestanddeel van de zonne atmosfeer 

 een zeer licht, nog onbekend gas zou zijn. 



-) „Das ungleichmassige Strahlungsfeld und die Dispersionsbanden." Physikal. 

 Zeitschr. 6, S. 239—248 (1905). 



