( 347 ) 



overgangen van de twee stabiele anisotrope fasen in de tusschen- 

 gelegene lahielere, bij voorzichtig werken geheel en al kontinn schijnen ; 

 de viskositeit schijnt gradueel in die der stabiele fasen over te gaan. 

 Opmerkelijk is ook de onmogelijkheid, om de overgangstemperatnren bij 

 stijgende of bij dalende temperatuur van het buitenbad exact hetzelfde 

 te vinden. Steeds slingeren de verkregen waarden voor de begin-, en 

 eindtemperatuur van elk fase-trajekt binnen enge grenzen. Hetzelfde 

 is 't geval, als men de vaste stof opsmeltend, het punt wil bepalen, 

 waarbij de eerste weekheid der massa gaat optreden : ook daar slingert 

 men bij de temperatuur- vaststelling binnen intervallen als b.v. 147° — 

 156 J C. Het geheele verloop der afkoeling van isotroop-vloeibaar tot 

 vast, gelijkt hier in hooge mate op een proces, waarbij tusschen de ver- 

 schillende stadiën een kontinuë overgang bestaat. Vooral is 't, alsof 

 de twee labiele fasen ieder uit eene geheele reeks van labiele toestanden 

 zijn saamgesteld, die achtereenvolgens optreden om den band te vormen, 

 eenerzijds tusschen vast en vloeibaar-anisotroop, anderzijds tusschen 

 anisotroop-, en isotroop-vloeibaar. Het geheel toont veel overeen- 

 komst met eene gradueele dissociatie en associatie tusschen minder of 

 meerder samengestelde molekuul-komplexen. Het is zeer wel moge- 

 lijk, dat de overgangen vast-vloeibaar, in stede van 'plotseling, juist 

 kontinu verloopen, waarbij eene ononderbroken serie van labiele, 

 en bij de meeste stoffen niet realiseerbare tusschentoestanden wordt 

 doorloopen, onder welke tusschentoestanden dan enkele somtijds 

 vast te houden zijn bij diè stoffen, welke als deze cholesteryl-esters, 

 het fenomeen der dubbelbrekende vloeistoftoestanden plegen te ver- 

 toonen. Een en ander dringt zich aan den onderzoeker van zelf als 

 waarschijnlijk op, vooral nu toch bewezen werd, dat bij mijne overige 

 cholesteryl-esters, zelfs bij het caprinaat, beide of één der beide ani- 

 sotrope vloeistoffasen steeds labiel en alleen bij onderkoeling realiseerbaar 

 waren ; ja, dat zelfs enkele hunner, zooals ckolesteryl-isobutyraat, niet 

 in zuiveren toestand, maar alleen door sommige bijmengselen, de hun 

 toekomende labiele anisotrope vloeistoffasen vermogen te vertoon en. 

 Met het denkbeeld eener gradueele dissociatie van samengestelde 

 molekuul-komplexen in meer eenvoudige, is ook 't feit in overeen- 

 stemming, dat men de anisotroop-vloeibare fasen nog nooit heeft 

 zien optreden, na de isotrope: steeds is deze het slotverschijnsel, 

 wat dan daarin moet gezocht worden, dat eene dissociatie van dezen 

 aard immer met stijgende temperatuur pleegt toe te nemen. 



Dat ook bij afkoeling tusschen vast en anisotroop-vloeibaar niet 

 alles zoo bruusk gaat, als het groote kalorische effekt zou doen 

 vermoeden, blijkt bij het cholesteryl-cinnamylaat daaruit, dat na stolling 

 hier en daar tusschen de vaste massa, vooral aan de wanden der 



