(349 ) 



Natuurkunde. — De Secretaris biedt aan Mededeeling N°. 95 e uit 

 het Natuurkundig Laboratorium te Leiden : H. Kamerlingh 

 Onnes en C. Braak: „Over het meten van zeer lage tempe- 

 raturen. XIII. Bepalingen met den waterstofthermometer" . 



(Aangeboden in de vergadering van 29 September 1905). 



§ 1. Inleiding. 



Terwijl van de uitkomsten van bepalingen van lage temperaturen, 

 verricht met den in Med. N°. 27 (Juni 1896) beschreven en in Med. 

 N°. 60 (Juni 1900) nader behandelden waterstofthermometer, reeds 

 herhaaldelijk gebruik is gemaakt, zijn omtrent die bepalingen zelve 

 nog geen nadere bijzonderheden medegedeeld. Wij geven die thans 

 in aansluiting aan eene in 1905 en 1906 verrichte reeks van waar- 

 nemingen. Deze hebben gediend voor de in Med. N os 95 a en 95 c 

 beschreven onderzoekingen en verder voor bepalingen van isothermen 

 van waterstof bij lage temperaturen, over welke eene volgende 

 Mededeeling zal handelen. Zij strekken zich uit over het geheele 

 thans toegankelijke gebied der lagere temperaturen, daar zij ook 

 metingen in vloeibare- waterstof omvatten. Alle in vroegere jaren 

 noodig gebleken voorzorgen zijn er bij genomen. De temperatuur 

 van het bad, waarin de thermometer gedompeld werd, kon bij alle 

 temperaturen tot op 0\01 standvastig gehouden worden. Zoo was 

 te verwachten, dat de bij het inrichten der thermometers beoogde 

 nauwkeurigheid en vertrouwbaarheid vrijwel bereikt zou worden '). 

 In hoeverre dit inderdaad het geval is, laten de volgende gegevens 

 beoordeelen. 



§ 2. Inrichting van den thermometer. 



Aan Med. N°. 60 is weinig toe te voegen. De staalcapillair, welke 

 thermometerbol en manometer verbindt, werd tegen knikken bevei- 

 ligd door een staaldraad er langs aan te brengen, welke aan de uit- 

 einden is gesoldeerd aan koperen kapjes, die op de staalstukken c 

 en e (PI. II, Med. N°. 27) aan het eind der capillair kunnen worden 

 geschoven. De afmetingen van het thermometerreservoir van Med. 

 N°. 60 (80 c.M\) leverden bij onze metingen geen bezwaar op, daar 

 het bad in de cryostaten (zie Med. N os . 83, 94 c , 94 d en 94/), behalve 

 voor den thermometer en andere meettoestellen, ruimte genoeg aan- 

 bood voor den roertoestel, die zoo afdoende werkte, dat althans met 



l ) Een uitgewerkt voorbeeld van de bepaling van zeer lage temperaturen met 

 den waterstofthermometer ontbrak tot nog toe in de literatuur. In het volgende 

 is zulk een voorbeeld bevat. 



