( 389 ) 



Scheikunde. — De Heer Franchimont biedt eene mededeeling 

 aan van den Heer F.M. Jaeger: „Over stoffen, welke meerdere 

 stabiele vloeistoftoestanden bezitten, en over de verschijnselen, 

 welke bij anisotrope vloeistoffen kunnen worden -waargenomen. 



(Mede aangeboden door den Heer Bakhuis Roozeboom.) 



§ 1. De hier bestudeerde verbindingen behooren tot de reeks der 

 vetzure cholesteryl-esters, waaromtrent ik reeds vóór korten tijd 

 mededeeling heb gedaan '). Zij kunnen als aanvulling der daar ge- 

 syntheseerde esters beschouwd worden, en omvatten : Cholesteryl- 

 Heptylaat, -Nonylaat, -Lauraat, -Myristaat, -Palmitaat en -Stearaat. 

 De palmitine-zu.re ester is, naar bekend is, ook fysiologisch van 

 beteekenis, daar hij, nevens het Oleaat (Smpt. 43° C.) standvastig in 

 het bloedserum voorkomt 2 ). 



Ik heb deze verbindingen bereid, door samensmelten van gelijke 

 gewichtshoeveelheden zuiver cholesterine en vetzuur, en zuivering 

 door gefraktioneerde kristallisatie uit mengsels van aether en alkohol, 

 of van aethylacetaat en alkohol. Bijzonderheden zal ik later, in een 

 uitvoeriger opstel in 't Receuil, mededeelen. De stoffen werden als 

 zuiver beschouwd, als hunne karakteristieke temperatuurgrenzen en 

 de daarbij optredende, typische omzettingen, óók na nögmalig om- 

 kristal liseeren, onveranderd tot in bijzonderheden bleven, terwijl de 

 vaste fase mikroskopisch bovendien geene heterogene bestanddeelen 

 meer bleek te bevatten. 



De meesten dezer esters werden verkregen in den vorm van prachtig- 

 schitterende, als visch-schubben uitziende, zeer buigzame, plaatvormige 

 kristallen ; enkelen, o.a. het heptylaat en het lauraat, kristalliseeren 

 in harde, lange naalden. 



Het onderzoek heeft geleerd, dat deze esters der hoogere vetzuren, 

 voor 't grootste deel, drie stabiele vloeibare fasen bezitten. Terwijl 

 bij de eerste termen der reeks ééne dezer anisotrope fasen of beide 

 labiel waren met betrekking tot de isotrope smelt, - - zijn zij thans 

 alle drie onder de gegeven omstandigheden stabiel, hoewel somtijds 

 bepaalde irreversibele overgangen hier nog voorkomen. Opmer- 

 kelijk is 't, dat het stearaat weer meer analogie met de lagere termen 

 gaat vertoonen, in zoo verre hier óf geene, óf slechts labiele vloei- 

 baar-anisotrope fasen schijnen op te kunnen treden. Een verband en 



1 ) F. M. Jaeger, Versl. Kon. Ak. v. Wet. Amsterd. 1906 ; Ree. d. Trav. d. 

 Chim. d. Pays-Bas, T. XXIV, p. 334-351. 



2) K. Hürthle, Z. f. physiol. Chem. 21. 331. (1895); 't bloedserum '.verd onder 

 zocht van: mensch, paard, rund, schaap, zwijn en bond. 



