( 391 ) 



vindt in het p-f-diagram der figuur 1 geene plaats. Mogelijk ware 

 zulk eene ligging der betr. temperaturen wel, wanneer men het 

 stelsel als een systeem van twee komponenten kon opvatten, zooals 

 bv., indien hier van tautomere vormen, die met eindige snelheden 

 in elkaar omgezet worden, sprake ware. Dat hier, bij al deze stoffen 

 „vertragingsverschijnselen" echter eene groote rol spelen, acht ik hoogst 

 waarschijnlijk ; de enorme onderkoeling trouwens, welke de fase A 

 kan ondergaan zonder transformatie, bewijst zulks voldoende, en wel 

 bij 't grootste aantal dezer esters. 



Het verschillend gedrag van 't lauraat bij opsmelting en bij af- 

 koeling der gesmolten massa is zóó karakteritiek, dat aan de on- 

 omkeerbaarheid van elke reeks overgangen niet getwijfeld kan worden. 

 Meer gedetailleerd is een en ander hieronder, bij het mikrofysisch 

 onderzoek besproken. 



§ 6. Het Cholesteryl-JSFonylaat is bij 90° C, als isotrope, gesmolten 

 massa nog zoo dik-vloeibaar als paraffme-olie. Bij afkoeling treedt er 

 bij 89. °5 C. eene stabiele, eenigzins grauwige dubbelbrekende vloei- 

 stoffase B op, die gradueel dikker wordend, bij 72. °8 C. over- 

 gaat in eene tweede, sterk dubbelbrekende vloeistoffase A, welke 

 overgang met schitterende kleurspelingen gepaard gaat. Alle drie 

 deze vloeistoffen zijn binnen elk specifiek temperatuurtrajekt, volko- 

 men stabiel. Zoowel bij opsmelting als bij de afkoeling der stof 

 treden ze steeds in behoorlijke volgorde achter elkaar op. 



Deze dikvloeibare, sterk dubbelbrekende vloeistoffase A nu, wordt 

 bij afkoeling steeds meer viskeus, en gaat ten slotte in eene hoorn- 

 achtige, doorschijnende massa over, die geen spoor van eene intre- 

 dende kristallisatie vertoont. Ook na uren is de soms nog zeer taaie 

 massa nog niet in kristallen overgegaan. Een stolpunt, en bij opsmel- 

 ting evenmin eene temperatuur van vloeibaar- worden, is dus bij deze 

 stof niet aan te geven. Oorzaak daarvan is, dat de dubbelbrekende 

 vloeistof A enorm onderkoeld kan worden, en allengs in den vasten 

 toestand overgaat, zonder te kristalliseeren. 



Gelijk 't mikrofysisch onderzoek ook heeft geleerd, treedt dan 

 later plotseling eene sferoliethenvorming in de massa op, welke ten 

 slotte tot algeheele kristallisatie der stof leidt. 



De snelheid, waarmee zich zulke sferoliethen vormen, bleek in 

 enkele gevallen niet grooter te zijn dan 0.000035 tot 0.000070 m.m. 

 per sekunde! 



§ 4. Het Cliolesteryl-Myristaat is bij 85° C. nog eene isotrope, 

 paraffme-olieachtige vloeistof. Bij afkoeling wordt ze allengs dikker- 



