( 395 ) 



intredende opalisatie-, deze laatste geeft dus 't moment aan, waarop de 

 stabiele fase B wordt vervangen door de thans nog minder stabiele fase 

 A, die eerst kort daarna de stabielere wezen zal ; een feit, dat toe- 

 komstig wellicht van belang kan zijn voor de verklaring van 't 

 analoge verschijnsel bij de ontmenging van twee vloeistofiagen, en 

 't Jioaguleeren eener holloïdale oplossing waargenomen. Inderdaad ver- 

 toont de overgang bij (t.) geheel en al het aspekt van 't tot een gel 

 worden van eene kolloïdale oplossing. De temperatuur van dit over- 

 gangspunt is onscherp op 87°. 8 C. te bepalen. De temperatuur, waarbij 

 men, de vaste stof opsmeltende, waarschijnlijk tengevolge van 't meta- 

 stabiele aanwezig-zijn der plaatvormige kristalletjes van S, de vloei- 

 stof nog troebel houden kan, bepaalde ik op 90". 6 C, de stollings- 

 temperatuur (1) ligt bij 82°.2 C. 



Dat de bij afkoeling der isotrope smelt L verkregen randvloeistof, 

 van L zelve verschillend was, kon op meer dan ééne wijze aange- 

 toond worden. Door verhitting en afkoeling n.1. kan men 't zóó ver 

 brengen, dat er van A schijnbaar niets meer te zien is, maar alleen 

 de randvloeistof over is, die dan bij bekoeling dadelijk tot S kristal- 

 liseert, waarbij soms een enkele maal hier of daar in de massa even 

 de dubbelbrekende individuen van ^1 voor een moment opduiken, 

 om terstond weer te verdwijnen. Maar die aldus verkregen isotrope 

 vloeistof is niet anders dan A zelve, wanneer door de temperatuur- 

 wisselingen zich alle individuen, evenals magneetjes, met hunne (optische) 

 assen parallel gericht hebben, en 't geheel dus pseudo-isotroop is 

 geworden. Dit zelfde verschijnsel treedt nu ook op bij de andere 

 esters, zoo b.v. zeer schoon bij het nonylaat en het myristaat. Het 

 verschil van deze pseudo-isotrope fasen met de isotrope smeltmassa's 

 L dezer lichamen, openbaart zich, o. in. ook daardoor, dat de pseudo- 

 isotrope massa van A, evenals 't dubbelbrekende deel daarvan, eene 

 zeer dikvloeibare konsistentie heeft ; de isotrope smelt L, van 't lauraat 

 b.v., heeft meer de dikte van glycerine. 



Wat ten slotte de vaste fase betreft, en haar overgang in den vloeibaren 

 toestand, zoo laat zich óók hier weer niet bewijzen, dat een konti- 

 nue overgang tusschen de laatste vaste deeltjes en de eerste anisotroop- 

 vloeibare bestaat. Uit de snelheid, waarmee de diverse fasen voor 

 elkaar plegen plaats te maken bij mikroskopische beschouwing, zou 

 men juist geneigd zijn, te besluiten tot het tegendeel. De thermische 

 waarneming der overgangen, welke laatste hier in 't algemeen slechts 

 onbeduidende kalorische effekten openbaren, zou den waarnemer 

 echter meer doen neigen tot opvatting von de zaak als eene ononder- 

 broken aaneenschakeling van min of meer stabiele tusschen-toestanden, 

 zooals dit reeds vroeger door mij bij het cholesteryl-cinnamylaat werd 



'27 



Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XV. A°. 1906/7. 



