( 398 ) 



vertoont de verbinding weer meer overeenkomst met het nonylaat 

 Soms kan men zeer goed waarnemen, hoe in de fase A, die uit 

 een enorm aantal aaneengereide, kogelronde kristaldroppels bestaat, 

 welke ieder het zwarte kruis der sferoliethkristallen vertoonen, zich 

 vanuit een aantal punten der massa, centrifugale stroomingslijnen 

 ontwikkelen, waarlangs zich de kristaldroppels scharen. Na verloop 

 van eenigen tijd ziet men die dubbelbrekende bolletjes verdwijnen, 

 terwijl de stroomingslijnen nu tot stralen van den sferolieth geworden 

 zijn. Ook hier dringt zich weer onwillekeurig de vraag aan den 

 beschouwer op, of de overgang van de dubbelbrekende, langs de 

 stroomingslijnen georiënteerde vloeistof bolletjes in den waren sferolieth- 

 vorm, inderdaad niet kontinu plaats grijpt, en of wij eigenlijk daarom 

 weer alleen van een bruusken overgang spreken, omdat wij de 

 doorloopen tusschenstadiën bij dezen overgang niet in staat zijn waar 

 te nemen? 



De vloeistof bolletjes der fase A vertoonen zélve uiterlijk veel over- 

 eenkomst met eene soort van vloeibare sferoliethen ; zelfs heb ik een 

 enkele maal zulke „vloeibare sferoliethen" van grooter afmetingen 

 kunnen waarnemen, welke snel tot vaste sferokristallen stolden. Ook 

 bij dit lichaam dringt zich de overtuiging op, dat er tusschen sferolieth- 

 vorming eener stof, en haar vermogen om anisotroop-vloeibare fasen 

 te vormen, een zeer intiem verband moet bestaan ; van welken aard 

 hoop ik later toe te lichten. 



Het valt echte]' voorloopig al op te merken, dat bij alle overgangen : 

 vlyeibaar f^; vast, waar „vertragingsverschijnselen" optreden kunnen 

 van eenigszins belangrijken aard, de onderkoeling of oversmelting b.v., 

 gewoonlijk wordt opgeheven onder eene differentiatie der fase in 

 sferoliethen. Alle hier bedoelde cholesteryl-derh-Siten vertoonen deze 

 sferoliethenvorming. Dat een komplex, van een groot aantal dubbel- 

 brekende, mikroskopische sferoliethen, de optische eigenaardigheden 

 der zich ontmengende vloeibare fasen en der kolloïdale opalisatie 

 kan nabootsen, heb ik kunnen deinonstreeren aan a-Phytosterylpro- 

 prionaat. Een en ander zou kunnen leiden, o.a. tot versterking van 

 de vroegere opvatting der kolloïdale stolling als een ontmengings- 

 verschijnsel van labiele vloeistoffen. 



§ 13. Het Cholesteryl-Heptylaat bezit slechts labiele vloeibare ani- 

 sotrope fasen. Het vertoont groote overeenkomst met het vroeger 

 beschrevene caprylaat ; slechts ééne enkele, dikvloeibare fase A heb 

 ik enkele malen uit de onderkoelde isotrope smelt L kunnen ver- 

 krijgen. De vaste fase kristalliseert snel, en wel in schoone, platte 

 naalden, welke hooge interferentiekleuren vertoonen. De stof ver- 



