( 399 ) 



plaatst zich bij 't verwarmen gemakkelijk naar de koele cleelen van 

 't objektglaasje. 



§ 14. Tenslotte kan ik nog enkele gegevens meedeelen van ver- 

 schijnselen, welke de beteekenis der sferoliethen-strnktunr voor deze 

 kwestie's duidelijk bewijzen. 



Voor eenigen tijd heb ik een onderzoek gepubliceerd over de 

 vetzure esters van 't Pkytosterine uit Calabarvet, en daarbij mee- 

 gedeeld, hoe zij alle in „sferoliethenvorm" plegen te kristalliseeren 

 uit hun afgekoelde, isotrope smeltmassa, terwijl daarbij anisotrope 

 vloeistoffasen niet werden waargenomen, met uitzondering van het 

 normale valeraat, dat eene dikvloeibare anisotrope modiükatie bezit, 

 en 't verschijnsel vertoont van het veranderlijke, en na langdurig' 

 liggen weer normaal wordende smeltpunt, een feit, dat ook bij enkele 

 vetzure glycerine-esters is waargenomen. Sedert dien is door Windaüs 

 bewezen, dat het uit Calabarvet geëxtraheerde phytosterine een mengsel 

 is van twee isomorfe, en door kristallisatie niet te scheiden phyto- 

 sterinen. Bezig zijnde, uit het voornaamste dier twee phytosterinen, 

 nl. uit de «-verbinding, (smpt : 136°), de zuivere vetzure esters te 

 bereiden, ontdekte ik, dat 't gesmolten propionaat van het a-phyto- 

 sterine (smpt : 108° C), bij snelle afkoeling in koud water, de schit- 

 terendste interferentiekleuren vertoonde, zooals dit óók 't geval is bij 

 diè cholesteryl-esters (acetaat bv.), welke labiele anisotrope vloeistof- 

 fasen bezitten. De gedachte lag natuurlijk onmiddellijk voor de hand, 

 om deze verschijnselen aan 't optreden van vloeibare kristallen bij 

 den thans zuiveren «-phytosterine-ester toe te schrijven. Een dergelijk 

 gedrag vertoonde ook het volmaakt zuivere a-phytosterine-acetaat, 

 hoewel met veel minder groote kleurenpracht. Opmerkelijk echter was 

 het, dat het a-phytosterine-proprionaat, ook na volkomen vast- wording, 

 die kleuren nog onbepaald langen tijd bleef behouden, vooral aan de 

 wanden van het reageerbuisje, daar, waar de laag der stof eene 

 geringere dikte had, en zeer snel was afgekoeld. 



Het mikroskopisch onderzoek liet nu erkennen, dat deze beide 

 stoffen waarschijnlijk geene, of althans zeer snel verdwijnende aniso- 

 trope vloeibare fasen ') vertoonen, maar dat 't genoemde kleuren- 



l ) Terwijl de phytosteryl-eslers uit Calabarvet, dus bij een bepaald gehalte aan 

 het ^-homoloog, geene vloeibare kristallen vertoonen, bleken de „zuivere" ^-esters 

 thans dit verschijnsel al van af 't butyraat, — misschien zelfs van aft propionaat, 

 wel te vertoonen. Deze ontdekking is een gewichtig argument tegen de, met 

 betrekking tot de chole-sieryl-eslers meermalen geuite beweringen, als zouden de 

 merkwaardige, hier bestudeerde verschijnselen, aan bijmenging van homologe 

 cholesterinen toe te schrijven zijn. Vreemde bijmengsels verhinderen in -'t algemeen 

 juist deze verschijnselen geheel en al; steeds echter worden ze eer bedorven dan 

 verbeterd. 



