( 405 ) 



van een enorm aantal, kogelronde, zeer groole en sterk dubbel- 

 brekende vloeistofdruppels, welke alle het bekende zwarte kruis 

 der sferoliethen vertoonen '), doch met dat al werkelijk vloeien 

 kunnen. Men kan dezen toestand soms (zie Noot) willekeurig langen 

 tijd bestendigen. Doch ook kunnen zij daarna samen stroomen tot 

 grootere, eenigszins op seherpbegrensde kristallen gelijkende, plaat- 

 vormige, hooggekleurde vloeibare individuen. Deze zijn vaak veel- 

 lingen van vloeistofdruppels ; de grenzen tusschen de afzonderlijke 

 individuen wisselen door temperatuurslingeringen telkens. 



Opmerkelijk, en terstond in 't oog vallend, is hierbij de isotrope 

 rand van de massa. Door druk of door verschuiving van 't dek- 

 glaasje, evenzoo bij de slierige stroomingen, die men hierin door 

 temperatuurveranderingen kan teweeg brengen, kan licht aangetoond 

 worden, dat deze isotrope rand, door eene parallele oriënteering der 

 vloeibare individuen, slechts „pseudo-isotroop" is, en identiek met 

 de rest der fase. Zelfs gelukt 't soms, door veelvuldig herhaalde 

 verwarming en daarop volgende snelle afkoeling, om de geheele 

 massa dit pseudoisotroop aspekt te bgeven 2 ). Deze stof is van dit 

 verschijnsel wel het best-bekende voorbeeld. 



§ 6. Verhit men nu verder, en wel héél voorzichtig, dan ziet men 

 de grootere vloeiende kristallen zoowel als de nog tusschen hen 

 inliggende kleinere druppels iu snelle beweging komen : de grootere 

 individuen, die veelal uit twee-, en vierlingen bestaan, lossen zich 

 weer op in een menigte bolvormige druppels, en deze verdwijnen 

 mét de kleinere, bij eene bepaalde temperatuur geheel in de isotrope 

 vloeistof, die nu ook werkelijk isotroop «. De bolletjes van de vloei- 

 stof roteeren daarbij in rechtschen en linkschen zin, onder tordeering 



r ) Men kan echter veeltijds eene scheeve uittreding der optische symmetrie-as waar- 

 nemen, waardoor de indruk ontstaat, of men loodrecht op eene der optische 

 assen van een twee-assig kristal ziet, of op een éénassig kristal, scheef op de 

 optische as gesneden, Ook neemt men dan gekleurde ringen waar, die thans 

 elliptischen vorm hebben. Hoogst merkwaardig is 't, dat, als de fase door afkoeling 

 zeer taai vloeibaar is geworden, deze ellipsoïdale droppels, voorzien van ringen en 

 scheeve, doch onderling parallel gerichte assen langen tijd in schijnbaar onbe- 

 wegelijken toestand te houden zijn te midden der pseudo-isotrope of zwak dubbel- 

 brekende vloeistof. Zij richten zich onderling als ellipsoïdale magneetjes. 



-) De anisotroop- vloeibare fase heeft, o.a. bij de twee valeraten, eene buiten- 

 gewone neiging, om zich in dezen pseudo-isotropen toestand te verplaatsen. Men 

 kan dit waarnemen, doordat de grens van den droppel zich veelal, onder verbreeding 

 van de isotroop-lijkende strook, van zelf binnenwaarts verplaatst. Oók is 't 

 opmerkelijk om te zien, hoe de vloeiende kristallen zich om eene luchtbel heen, 

 normaal op de begrenzing daarvan, aaneengesloten heenleggen. 



