( 406 ) 



der massa, zooals aan de spiraalsgewijze vérvormiug van 't zwarte 

 kruis waar te nemen is. Soms kan men, vóór 't isotroop worden, 

 nog eerst eene intredende vergrooting der „plaatvormige vloeiende 

 kristallen" ten koste van de kleinere tusschenliggende bolletjes obser- 

 veeren ; een gevolg van de bij verwarming zich een oogenblik ver- 

 grootende kristallisatie-snelheid. 



§ 7. Bij afkoeling der isotrope smelt, differentieert zich deze eerst 

 in een onnoemelijk aantal der dubbelbrekende vloeistofbollen, welke 

 dan lokaal hier en daar tot de meer plaatvormige vloeiende kristallen 

 samenvloeien. Bij verdere afkoeling blijven deze laatste individuen 

 geruimen tijd, ondanks de onderkoeling, bestaan, terwijl de bolletjes 

 zich ondertusschen tot deze zelfde soort van plaatvormige individuen 

 vereenigd hebben. Dit, in hooge interferentiekleuren schitterende 

 aggregaat, wordt bij langer liggen geleidelijk taaier en taaier in 

 konsistentie, terwijl de aggregatie, door eene schijnbare barsting, hoe 

 langer zoo kleinkorreliger wordt. Echter blijft de fase, nog uren lang 

 soms, anisotroop-vloeibaar, zooals men door verschuiving der massa, 

 en door den pseudo-isotropen rand, welke fijne, dubbelbrekende 

 stroomingslijnen gaat vertoonen, duidelijk bewijzen kan. Tenslotte 

 gaat ze, nadat eerst de pseudo-isotrope vloeistof tot dezelfde, haast 

 volmaakt onbewegelijke aggregatie van dubbelbrekende individuen is 

 overgegaan als de rest, na zeer langen tijd geleidelijk over in een 

 aggregaat van plaatjes en sferoliethachtige massa's, met sterke dubbel- 

 breking voorzien. 



§ 8. Als men de, eenige uren gelegen hebbende, gedeeltelijk vaste 

 massa, of wèl de eenmaal geheel vast geworden massa, voorzichtig 

 opsmelt, dan gelukt 't soms, om bij de twee valeraten, de kristallen 

 der fase *S (dus de vaste kristallen), — nog eenige oogenblikken 

 nevens de isotrope smelt L te houden, bij eene temperatuur, welke 

 gelegen is boven 't hoogste omzettingspunt. Dit verschijnsel is derhalve 

 weder geheel analoog aan dat, hetwelk bij het cholesteryl-lauraat 

 't eerst door mij werd waargenomen, en dat als eene verhitting eener 

 vaste stof S boven haar smeltpunt zonder intredende smelting zou 

 kunnen gekwalificeerd worden. Voorloopig schijnt, volgens de be- 

 staande opvattingen althans, dit gedrag slechts verklaard te kunnen 

 worden, indien men hier een twee-komponenten-systeem, met b.v. 

 aan sterke vertraging onderhevige tautomere omzettingen, wil aannemen. 



Wanneer men de nauwelijks tot enkele vloeibare dubbelbrekende 

 droppels afgekoelde isotrope smelt L voorzichtig verhit, dan kan men 

 soms waarnemen, hoe daar, waar een oogenblik te voren de sterk 



