( 408 ) 



lijke afmetingen, welke als vetoogjes op een soep, over en langs 

 elkander heendrijven, en zich veelal tot veellingen, wier afzonder- 

 lijke deelen nog erkenbaar blijven, vereenigen. Ook kransvormige 

 aggregatie's der vloeistof bollen kan men soms waarnemen. In de 

 meeste gevallen vertoonen de afzonderlijke vloeistof bollen het zwarte 

 kruis en de vier lichtende kwadranten goed centrisch gegroepeerd. 

 Men ziet ze echter ook meermalen rondwentelen, zoodat de uittreding 

 der optische symmetrie-as thans excentrisch geschiedt. Door de enorme 

 grootte der individuen en de lage grenstemperaturen, leenen zich 

 deze esters voor de studie dezer verschijnselen zeker niet minder goed 

 dan de p-azoxybenzoëzureaethylester van Vorlander. 



Als men de temperatuur der in vloeistof bollen geheel gedifferenti- 

 eerde massa, ■ en vooral 't isohutyraat is voor deze diiferentiatie 

 bijzonder geschikt, — zeer weinig opvoert, dan ziet men de vloeistof- 

 bollen soms opeens verdwijnen, nadat ze een oogenblikje van te 

 voren hunne grenzen even, als door eene expansie, hebben vergroot 

 't Is, of eene zeepbel barst door te sterke opblazing. 



§ il. Eindelijk wil ik nog opmerken, dat de in 't vorige 

 beschreven thermische overgangen, en vooral die der twee valeraten 

 werkelijk niet anders kunnen worden geïnterpreteerd, dan door aanname 

 van een geheel en al kontinu verloop. Voor al deze geleidelijke 

 transformatie's, zoowel bij opsmelting als bij de langzame stolling, is 

 een meetbare tijd noodig, en nergens is eenige aanwijzing te ont- 

 dekken van een plotselingen sprong. Uitgezonderd is alleen hierop 

 't plotseling kristalliseeren der twee butyraten. 



§ J2. Wat nu de differentiatie der smelt L in een aggregaat van 

 anisotrope vloeistofbollen aangaat, zoo wil ik hier tenslotte mede- 

 deeling doen van eene proefneming omtrent het kristalliseeren van 

 't ijzer chloridehexahydraat, welke stof iets dergelijks vertoont, en, 

 evenals haast alle onderkoelde smelten, en als vele der, de vloeibare 

 kristallen vertoonende verbindingen, in typische sferoliethen kristalliseert. 



Smelt men de verbinding: Fe 2 Cl c + 12 H,0 voorzichtig in een 

 buisje, zóó, dat geen water ontsnapt, en neemt men van deze bruin- 

 roode smelt een druppel op een objektglaasje, dan kan men de vrij 

 liggende smelt, uren en uren lang bij kamer-temperatuur laten, zonder 

 dat er een zweem van kristallisatie bemerkbaar is. De vloeistof is 

 thans sterk onderkoeld, en verkeert in een toestand van metastabiel 

 evenwicht. Met dat al heeft ze dezelfde chemische samenstelling als 

 de vaste fase, waaruit ze ontstaan is. 



Bij langer liggen treden nu in de vrij dikvloeibare massa, lokaal 

 kleine vloeistof bolletjes op, waarschijnlijk daar beginnende wegens 



