215 
derd, ten minste niet, indien men den tijd, dien het de zon nog 
gegeven is te leven, vergelijkt met den duur van haar verleden. 
De spectroscoop is daar om onmiskenbare teekenen van 
verval en ouderdom aan te wijzen; de zon is wat men noemt 
^on the wrong side" van de helft van haar levensduur (7). 
Wilt gij eene zon zien, die in den vollen bloei haars levens 
staat, wendt dan uwe oogen naar de schoonste der vaste 
sterren, de u wel bekende Sirius, die een licht uitstraalt, waarin 
de minder breekbare roode stralen bijna niet voorkomen, de 
blauwe en violette daarentegen verre de overhand hebben; van 
zonnen, die reeds.de roode kleur van den ouderdom dragen , 
geven Arcturus van den Ossendrijver en Aldebaran, het oog 
van den Stier, u sprekende voorbeelden, terwijl eindelijk 
Sirius en Procyon beide vergezeld zijn van uitgedoofde donkere 
zonnen, wier bestaan werd afgeleid uit onregelmatige bewegin- 
gen dier sterren. De gezellin van Sirius is door de sterkste 
telescopen nog even zichtbaar, die van Procyon blijft zich in 
het duister hullen, ook bij toepassing der krachtigste hulp- 
middelen. | 
Waarneming alleen echter Кап nooit tot een begrip leiden 
van hetgeen geweest is en van hetgeen zijn zal: hier moet aan 
de rede, de hypothese, eene eerste plaats worden toegekend en 
zeker zou men nimmer aan de resultaten van de spectro- 
scopie ‚deze beteekenis gehecht hebben, indien niet de mannen 
der gedachte den weg tot zulk eene interpretatie hadden ge- 
and. De vraag, welke de bron kan zijn van de zonnewarmte 
en waardoor zij wordt onderhouden, heeft dan ook van de 
oudste tijd af de philosophen bezig gehouden; maar duidelijk 
еп bruikbaar konden de gestelde hypothesen natuurlijk eerst zijn, 
nadat de natuur der warmte door de grondleggers der mecha- 
nische warmtetheorie was aangetoond eu ook door de schei- 
kunde betere begrippen omtrent verbranding waren ingevoerd. 
(1) Janssen, L’äge des étoiles, discours prononcé lors de la séance an- 
"uelle des cinq académies de l'Institut de France le 25 Octobre 1887. 
