219 
pothese is de eenige, die op het oogenblik in overeenstemming 
is met de bekende feiten: maar het moet niet uit het oog ver- 
loren worden dat bij eene hypothese, welke ook, nimmer 
mag stilgestaan worden. De vooruitgang der natuurweten- 
schappen, zegt Нергмногта, hangt daarvan af dat uit de bekende 
feiten altijd nieuwe inducties gevormd worden en dat de gevolg- 
trekkingen dezer inducties, voor zooverre zij op nieuwe feiten 
betrekking hebben, met de werkelijkheid door het experiment 
vergeleken worden. Hoe zullen wij dus in dit geval de ver- 
schillende hypothesen aan de werkelijkheid toetsen ; deze vraag 
moet zich onmiddellijk aan elke cosmogonische theorie aansluiten. 
Ten einde deze vraag juist te kunnen stellen moet ik u op 
de noodzakelijke gevolgen der drie hier behandelde hypothesen 
opmerkzaam maken. Volgens de eerste, die van Mayer, die 
in elk geval gedeeltelijk juist is, moet de massa der zon steeds 
vermeerderen door de vallende meteoren ; een eerste gevolg hier- 
van is dat de diameter der zon langzaam maar zeker moet toe- 
nemen; eene tweede gevolgtrekking is, dat in dit geval de om- 
wentelingssnelheid der zon moet afnemen, want die meteoren 
zullen wel in allerlei richtingen op de zon vallen en dus door 
hunne beweging uiet op directe wijze de omwenteling ver- 
snellen of vertragen. Het moment der asbeweging, dat bestaat 
uit een product van afstand, massa en snelheid, zal dus het- 
zelfde blijven; worden derhalve de massa en de afstand grooter, 
dan moet de hoeksnelheid kleiner worden. Ziehier dus reeds 
twee gevolgtrekkingen, die door het experiment aan de werke- 
lijkheid kunnen getoetst worden. 
Volgens de Hermuourz'sche theorie daarentegen moet de 
diameter der zon steeds afnemen en wel volgens de berekening 
jaarlijks met ongeveer 75 meters; op dezelfde wijze redeneerende 
als in het vorig geval, komen wij dan tot eene versnelling van 
de omwenteling. 
Indien echter de Stemens’sche of eene diergelijke hypothese 
de juiste is, dan zal de straal der zon noch af- noch toenemen, 
maar de omwentelingssnelheid zal door de voortdurende wrij- 
