RE B 
Ook al ware de omgeving van het Observatorium vrij van: 
boomen, toch zou de waarneming van de ongestoorde moes- 
sons niet mogelik zijn, daar deze luchtstroomingen niet 
alleen door de Javaansche gebergten, maar zelfs door de 
loutere aanwezigheid van het land gestoord worden. 
Het eenige middel, om tot de zoo noodige waarneming 
van den ongestoorden moessonwind te komen, is dus de 
anemograaf in volle zee te plaatsen en kort geleden zijn 
daarom  windmeters aangebracht op drie vuurtorens, die 
midden in zee liggen; te weten op Maety Miarang (een zeer 
klein eilandje beoosten de Oostpunt van Timor), op de Bril 
(een rif bezuiden de zuidwestpunt van Celebes) en op Disco- 
very Oostbank (een rif beoosten Billiton). 
Van hoe groot wetenschappelijk en practisch belang ook 
de kennis van den wind aan de oppervlakte der aarde moge 
zijn, tot goed begrip van den aard dier luchtstroomingen is 
het noodig ook de atmospherische bewegingen op grootere 
hoogten te kennen. Ja, die wetenschap is zelfs vereischt om 
het voor Indië zoo gewichtige bergklimaat te begrijpen, en 
is verder van onmiddellijk belang voor de luchtvaart. 
Windwaarnemingen op grootere hoogten boven het aardop- 
pervlak zijn echter geenszins gemakkelijk uitvoerbaar ; gelukkig 
evenwel heeft de natuur ons daarvoor in de wolkendrift een 
middel verschaft; een middel waarvan sedert lang door de waar- 
nemers gebruik wordt gemaakt, en dat vooral goede uitkomsten 
heeft gegeven, nadat door talrijke wolkenhoogte-bepalingen, de 
gemiddelde niveaus, waarop de verschillende wolkensoorten 
plegen te drijven, bekend is geworden. Deze bepalingen 
werden te Batavia in 1896/97 verricht, door middel van 
photographische opnemingen, gelijktijdig op twee punten 
gedaan. In dat jaar en volgende jaren werd ook met wolken- 
theodolieten de drift dagelijks op vaste uren waargenomen. 
De uitkomsten van die waarnemingen zijn in 1910 door den 
derden Directeur van het Observatorium Dr. S. Frere uitgegeven. 
Windwaarnemingen door middel van de wolkendrift lijden 
evenwel aan verschillende euvels. Wolken zijn niet altijd 
