— а 
aanwezig; in de zeer hooge lagen komen zij zelfs nimmer 
voor; de lagere wolken onttrekken dikwijls de hoogere aan 
het oog; de werkelijke wolkenhoogte kan soms aanmerkelijk 
van de gemiddelde afwijken en ten slotte kan de wolkensoort 
soms geheel verkeerd worden beoordeeld. 
Ballonwaarnemingen. Het was daarom een gewichtige 
aanwinst voor de waarnemingsmiddelen, toen op het einde 
der vorige eeuw de rubber-ballon door Assmann werd 
ingevoerd. 
Terwijl de gewone ballon aan den onderkant open is, 
zoodat bij de stijging ten gevolge van de afnemende lucht- 
drukking het gas ontwijkt, is de rubber-ballon gesloten en 
zet zich bij het stijgen, door het ijler worden der omgevende 
dampkringlucht, hoe langer hoe meer uit, tot ze eindelijk barst. 
Berekent men haar stijgsnelheid zoo blijkt die omgekeerd 
evenredig te zijn met de zesde machtswortel uit de lucht- 
drukking en in overeenstemming daarmee blijft die snelheid 
tot een hoogte van 10000. т. bijna constant, en groeit eerst 
op veel grootere hoogten belangrijk aan. 
Die bijna standvastige stijgsnelheid in de onderste lagen 
van den atmosfeer veroorlooft het, om de vlucht eener ballon 
uit slechts één punt te vervolgen, omdat men uit den duur 
der opstijging ieder oogenblik de hoogte kan bepalen en uit 
de waarnemingen van hoogtehoek en azimuth van de ballon 
de plaatsveranderingen kan afleiden. Uit deze laatste volgen 
dan gemakkelijk de windsnelheden en richtingen op verschil- 
lende hoogten. 
Wil men de waarnemingen tot grootere hoogten doen, dan 
wordt het noodig de stijghoogten door gelijktijdige waarne- 
mingen uit twee plaatsen te bepalen, daar allerlei toevallige 
omstandigheden, als verticale luchtstroomingen, veranderingen 
in de temperatuur van het ballongas, gasverlies door lekken, 
of ongelijkmatige uitzetting de stijgsnelheid sterk kunnen 
beïnvloeden. 
Deze windwaarnemingen door ballonvluchten vullen die 
