d E ш 
hooge druk met weinig regen samenvalt. U ziet hieruit dat 
west- en oostmoesson zich verschillend ten opzichte der 
barometerschommelingen gedragen. Vooral wilde ik echter 
Uwe aandacht vestigen op het feit, dat het teeken voor iedere 
moesson afzonderlijk voor de verschillende maanden zoo 
constant is, wat er op wijst dat we met een werkelijk en 
niet met een toevallig verband te maken hebben. De omkee- 
ring van het verband van moesson tot moesson, dat hierboven 
voor West-Java werd opgemerkt, vertoont zich ook in geheel 
Java, het zuidelijk deel van Sumatra en Zuid en West-Borneo. 
Vooral opmerkelijk is echter het algemeene voorkomen 
van de negatieve correlatie in den oostmoesson, waarop alleen 
het Noordelijk deel van Sumatra een uitzondering maakt. 
Dit wil dus zeggen dat op het genoemde uitzonderingsgebied 
na, in den Archipel in het algemeen hooge regenval met 
lage, lage regenval met hooge luchtdrukking gepaard gaat. 
De getallen, die de correlatie aangeven zijn in dit jaarge- 
tijde ook grooter dan in den west-moesson zoodat een voor- 
spelling voor den oostmoesson meer kans van slagen heeft 
dan voor den westmoesson. 
Zooals is reeds opmerkte hoop ik U straks voor Java het 
verband tusschen regenval en luchtdrukking nog meer in 
bijzonderheden te toonen. 
Het is nu de vraag in hoeverre de barometerveranderingen 
zich van te voren laten vaststellen. 
Zooals de kromme leert is het geval niet ongunstig. Voor 
een deel past zij zelfs merkwaardig goed in een bepaald 
schema. Beschouwt men namelijk de periodes 1878— 1880, 
1885—1891 en 1896—1904 dan laat zich de kromme schema- 
tisch voorstellen, zooals in kromme IV is aangegeven. 
De extremen vallen vrijwel op 1 Januari en wel zoodanig, 
dat van minimum tot maximum 2 jaren verloopen, van 
maximum tot minimum 1 jaar. 
Door het ontbreken van vroegere barometerwaarnemingen 
te Port-Darwin laat de regelmatige 3 jaarlijksche schom- 
meling zich bezwaarlijk terug vervolgen. In de figuur is dit 
