— 104 — 
spectrum meedeed zouden bij benadering de wetten der zwarte 
straling van toepassing zijn. Dit is echter niet het geval: 
de onderste luchtlagen bevatten veel waterdamp, terwijl op 
groote hoogte in de atmosfeer de hoeveelheid waterdamp 
zeer sterk afneemt en waarschijnlijk ozon een belangrijke 
rol speelt. Aangezien ozon zijn sterkste absorptieband, en 
dus ook zijn sterkste stralingsvermogen, bezit tusschen 
de golflengten 9 en 10 ш, terwijl het spectrum van den 
waterdamp juist in dit gebied, nl. tusschen 8 en 12,5 6 
zwak is, zullen hoogstwaarschijnlijk de hoogere ozonhoudende 
luchtlagen voor de golflengten waarvoor ze het sterkst uit- 
stralen, door de effectieve stralingslaag betrekkelijk weinig 
energie toegezonden krijgen, die ze kunnen absorbeeren. Het 
evenwicht tusschen absorptie en uitstraling zal dientenge- 
volge eerst bij lagere temperatuur en derhalve bij grootere 
hoogte bereikt worden. Deze verschuiving naar boven zal 
des te grooter zijn naarmate de evenwichtslaag voor analoge 
stralingsbronnen reeds hooger ligt en derhalve naar den 
equator toenemen. 
Een aanwijzing voor de juistheid der bovenstaande beschou- 
wingen verkrijgt men wanneer men volgens de methode van 
Humerreys eens voor Batavia uit de temperatuur der isotherme 
laag, de temperatuur T, der effectieve stralingslaag berekent. 
De hoogte der isotherme laag is boven Batavia 16 km., de 
temperatuur —80°C., waaruit voor T, volgt —43°5, welke 
temperatuur wordt aangetroffen op 10860 m. hoogte, hetgeen 
veel te hoog blijkt, als men in aanmerking neemt hoe gering 
de hoeveelheid waterdamp en derhalve ook de straling in 
deze koude en dunne lucht is. 
In de hoogere luchtlagen, zal het spectrum der wolken 
hoogstwaarschijnlijk veel ninder van dat der effectieve stra- ` 
lingslaag afwijken dan dat der lucht. Ten eerste, omdat het 
watergehalte in een wolk grooter is dan in de omgevende 
lucht. ten tweede omdat dezelfde hoeveelheid water in ge- 
condenseerden vorm intensievere straling en obsorptie heeft dan 
in dampvorm. Dit laatste is een gevolg van de verbreeding 
