DE WERELDABENRER 8 
DOOR 
W. VAN BEMMELEN. 
Van de vroegste tijden af heeft de mensch geleefd te 
midden van een wereld van onbegrijpelijke verschijnselen, 
die, zooals hij voelde en ondervond, heel zijn bestaan 
beheerschten. | 
Door ееп natuurlijke aandrift, gedeeltelijk geboren uit den 
zucht tot zelfsbehoud, trachtte hij dat onbegrijpelijke te 
verklaren, om daardoor beter gewapend te zijn tegen die 
onbekende machten. 
Verklaren was voor hem en kon moeilijk anders zijn, dan 
het terugbrengen van onbegrijpelijke phenomenen tot die 
verschijnselen en eigenschappen, welke hem door hun alle- 
daagsch voorkomen zoo innig vertrouwd waren geworden, 
dat hij meende ze te begrijpen, zooals: de beweging van 
een voorwerp, de kracht door zijn spieren uitgeoefend, de 
zwaarte van een lichaam, het stroomen van een vloeistof, het 
zweven van een stofwolk. 
Verklaren werd het aannemen van een drager, gekozen 
uit de hem bekende wereld en het bekleeden van dien drager 
met hem bekende eigenschappen, zij het ook dat die eigen- 
schappen versterkt werden tot ver over de grenzen der 
dagelijksche ervaring, dus tot transcendente eigenschappen. 
Had een mensch van invloed zulk een verklaring eenmaal 
uitgedacht. dan gingen zijn stamgenooten in haar gelooven 
en namen haar op in hun godsdienst. En dat geschiedde 
1) Voordracht gehouden op de Vergadering van 22 Dec. 713 der 
Afdeeling: „Voordrachten met Debat” der Kon. Natuurkundige 
Vereeniging in Ned.-Indië. 
