— 284 — 
Hij verdunde den inhoud der blaasjes met 0.9 °/, Na Cl 
in de verhouding van !/100, filtreerde deze verdunning door 
een Berkefeld filter, dat zeker alle bakterién terughield en 
spoot vervolgens met !/50.000 g. van het filtraat eenige kal- 
veren in. Het resultaat was eene verrassing, want tegen de 
verwachting in, stierven de met filtraat ingespoten dieren op 
precies dezelfde manier, als contróledieren, die met niet 
gefiltreerd materiaal waren behandeld. 
Lörrner kon door een reeks van proeven aantoonen, dat 
de dood der dieren niet het gevolg kon zijn van eene 
toxinewerking, maar wel zoo verklaard moest worden, dat de 
verwekkers van de mond en klauwzweer zóó klein zijn, dat 
zij de poriën van de Berkefeld-kaarsen passeeren. 
Deze ontdekking was eene belangrijke, want zij opende 
een veld van onderzoek voor ziekten van den mensch en 
zijne huisdieren, waarbij men tot dien tijd toe vergeefs naar 
de verwekkers gezocht had. 
Werkelijk kwamen dan ook spoedig mededeelingen over 
soortelijke vondsten bij tal van ziekten. 
Zoo bv. door Norurp en Rouser bij de peripneumonie der 
runderen, BEvEnrNeH bij de mozaikziekte der tabaksbladeren, 
CEgNTAN1 en LAVONUZZI bij vogelpest, Reep en Cannon bij de 
gele koorts, REMLINGER en Rırrar bij rabies, Dorrr bij de 
papataccikoorts, ASHBURN en CRAIG bij de knokkelkoorts, van 
ProwazrokK bij pokken, en BERrMELLI bij trachoon. 
Er zijn zoowat 17 ziekten met zijn filtreerbaar of invisibel 
virus. 
De overeenkomst tusschen al deze ziekten is, dat hun 
verwekkers te filtreeren zijn en dat zelfs minimale hoeveel- 
heden virus, maximale werking ontplooien. 
Men sprak vroeger van onzichtbaar virus, omdat men 
meende, dat de verwekkers zoo klein zouden zijn, dat men ze 
onmogelijk met het mikroskoop zou kunnen zien. Berekeningen 
van ABBE hadden geleerd, dat als de afmetingen van een 
substantie afnemen tot 1/; o ze onzichtbaar, ook met behulp 
van onze meest volmaakte mikroskopen, zouden blijven en 
e 
