— 263 — 
den regenval afhangt, wil de heer KoHLBRUGGE bewijzen door 
de vergelijking van Tosari met Soekaboemi, wier gemiddelde 
vochtigheid 80 zou zijn, terwijl de hoeveelheid regen te Soe- 
kaboemi 4326 en te Tosari slechts 1900 m.M. zou zijn (blad- 
zijde 323). De regenval van Soekaboemi is evenwel slechts 
3369 mM. volgens den Regeeringsalmanak van 1899 berekend 
over vijf of meer jaren. Het hooge cijfer van 4326 toont den 
regenval over 16 maanden (Februari 1891 t/m Mei 1892. 
Ind. Militair Tijdschrift) aan, terwijl het jaargemiddelde van 
Tosari 1812 mM. aanwijst. Zoodoende krijgt men eene geheel 
andere verhouding dan de heer KOHLBRUGGE aantoont; zijne 
cijfers zijn dus niet juist. 
Bovendien neeft Soekaboemi vermoedelijk eveneens een poreu- 
zen, weinig grondwater bevattenden bodem, staat immers voor 
West-Java als vrij droog bekend. Volgens Dr. VAN DER STOK 
is de grootere regenval te Soekaboemi niet te wijten aan het 
voorkomen. van meer regendagen, maar voornamelijk aan zwaar- 
dere buien. 1) 
Bovendien laat de heer KoHLBRUGGE de temperatuur van 
beide plaatsen geheel buiten rekening hetgeen onjuist is; neemt 
men deze in aanmerking, dan blijkt het dat de absolute voch- 
tigheid van Soekaboemi bijna dubbel zoo groot is als die van 
Tosari. Men moet alle factoren in aammerking nemen om de 
vochtigheid eener streek te beoordeelen en niet uitsluitend 
de bewolking. 
Hetgeen omtrent den regenval wordt opgemerkt zullen we 
laten rusten tot straks, wanneer de meteorologische waarne- 
mingen van Jang-plateau en Tosari behandeld worden. 
Tegenover de bewering van Dr. KoLHBRUGGE dat de bron- 
nen van het hoogland geen wellen kunnen zijn, die uit het 
binnenste der aarde opkomen, stel ik de mijne dat dit vermoe- 
delijk wel het geval is. Uit de door den Militairen Apotheker 
der 1° klasse, de heer H. van Os, op verzoek der opnemings- 
commissie gedane analysen van het water van vier bronnen, 
1) Indisch Militair Tijdschrift, 26° Jaargang Nos. 7—12, bladzijde 431. 
