— 265 — 
waterdamp loslaten en water verliezen, zooals Dr. KoHLBRUGGE 
zelf op bladzijde 447 in zijn pleidooi voor Tosari als derde 
oorzaak van droogte aanhaalt, maar m. i. minder bekend, dat 
zij, nadat zij de bosschen gepasseerd zijn, dientengevolge meer 
vocht zouden medebrengen in de hooger gelegen, van bosch 
ontbloote streken, zooals men uit zijne opmerking zou moeten 
opmaken. 
Hoe de heer KoHLBRUGGE komt aan de bewering dat het 
dal van Lawang immens vochtig 1) is, is me een raadsel; 
Lawang toch staat onder de lagere bergklimaten van Java als 
droog bekend. Wordt misschien Malang bedoeld ? 
Aangaande den wind deelt de heer KOHLBRUGGE ten on- 
rechte mede dat de nachtelijke koude wind eenigen tijd op de 
omsloten plateau’s blijft hangen; wind is immers lucht in be- 
weging; blijft ze hangen, d. i. rusten, dan is er geen wind 
meer. Integendeel ruischt 's nachts een zacht windje dat van 
de Westelijke toppen nêerdaalt en duidelijk waargenomen kan 
worden. 
De beoordeeling der ziekten en die van den invloed van het 
klimaat daarop, aan deskundigen overlatende, wensch ik hier 
slechts mede te deelen dat Dr. KOHLBRUGGE tot geheel andere 
conclusiën komt als de heeren Drs. PLATTEEUW en GRONEMAN, 
de beide medische leden der later gevormde commissie, wel- 
ke heeren het klimaat van het hoogland ten zeerste aanbeve- 
len voor de genezing van de meeste tropische ziektevormen en 
niet minder van longziekten in zeker stadium verkeerende. 
In strijd met 's heeren KOHLBRUGGE beweren op bladzijde 
330, dat de stofbestanddeelen der lucht die uitdrogend werken 
niet op het Jang-plateau zouden voorkomen, is het feit dat 
Dr. PLATTERUW wel stof bestanddeelen in de lucht heeft waar- 
genomen (0.75 à 0.8 gram per МЗ), bestaande uit fijnere 
kooldeeltjes en asch als een gevolg van de menigvuldige bran- 
den der gewassen en de stof die door den wind van den 
onbedekten bodem in de lucht wordt opgenomen. 
Niettegenstaande de heer KOHLBRUGGE in den vollen West- 
1) Ik eursiveer. 
k 
LIX 18 
