— 267 — 
ontkent Dr. KoHLBRUGGE de mogelijkheid niet dat men op 
den Jang evenals in de koffietuinen beneden Tosari malaria 
in den Oostmousson zou kunnen opdoen, en als voorbeeld 
wordt de hoogvlakte van Karman (Perzië) aangehaald, waar 
de malaria zeer kwaadaardig is. 
Tegenover deze verdachtmaking stel ik de ondervinding die 
heeft aangetoond dat op het Jang-plateau nooit malaria is 
voorgekomen, noch bij de jagers die dagelijks het hoogland 
bezoeken, noch tijdens mijne herhaalde tochten er heen, noch 
tijdens het onderzoek der commissie, toen zelfs een drietal 
koeli’s eenige dagen achtereen bezig waren de 5 M. diepe put 
te graven, steeds in den grond werkten en geen oogenblik 
ziek werden. Ook de Inlanders die op het lage, eenigszins 
vochtige terrein bij de bron overnachtten, kregen geen koorts, 
en ook is het bij de bevolking niet bekend dat ooit boven koorts 
werd opgedaan. 
Tegenover die ééne hoogvlakte van Karman, die wellicht 
moerassen of andere koortsverwekkende factoren bezit 1), kun- 
nen zeker wel tientallen andere in de tropische en sub-tropi- 
sche landen gesteld worden, die als gezondheidsoord gebezigd 
worden en waar malaria niet voorkomt. 
De conclusie die Dr. KonnBRUGGE aan het slot van zijn 
opstel uit de door hem gedane waarnemingen trekt, komt 
hierop neer, dat ћу het Jang-plateau als gezondbeidsoord in 
het hooggebergte ten achter stelt bij Tosari, en de groote 
voorrechten verbonden aan horizontale terreinen niet hoog schat. 
Hij wenschte met het oog op zijne plannen, dat de Regee- 
ring voor de gezondheid harer ambtenaren en van het publiek, 
liever een groot aantal kleinere sanatoria dan één groot steunde 
en maakt van de gelegenheid gebruik Haar er op te wijzen 
dat er in Oost-Java klimaten gevonden worden waar buiklijders 
snel, wellicht sneller dan in Europa kunnen genezen. 
De heer KoHLBRUGGE scheen, toen hij zijn rapport schreef, 
van plan te zijn zelf, nabij Tosari, op het zoogenaamde „kar- 
1) Ook het Dièng-plateau is voor een deel een moeras, en toch leeft 
daar een bevolking die niet aan malaria lijdt. 
