— 276 — 
De hygrometer wijst een laag percentage aan; eensklaps 
drijft een zware losse wolk voorbij de zon; het toestel onder- 
vindt een groote temperatuursafkoeling, fluks rijst de stift en 
wijst 50 ja 70 à 80 aan tot de wolk voorbij is; de stift daalt 
daarna weder even snel, et ...... le tour est fait! 
„De buitengewone droogte aan de ééne zijde en de even 
buitengewone vochtigheid aan de andere zijde compenseeren 
elkander zoo men het jaarlijks gemiddelde berekent, zoodat 
dit met dat voor Batavia overeenstemt” schrijft de heer 
KOHLBRUGGE verder onder aan bladzijde 375, en in een noot: 
„De betrekkelijke vochtigheid is te Tosari gemiddeld 19.7, 
te Batavia 83, ор het Jang-gebergte 80.7 Ou? 
Waarom doet hij de gemiddelde vochtigheid van het Jang- 
plateau dientengevolge overeenstemmen met die van Bataria, 
die 2.3 % meer bedraagt en niet met Tosari, die slechts 1 0% 
minder bedraagt en een veel gelijksoortiger klimaat heeft? 
Vreemd! 
Nemen we voor een oogenblik aan dat de cijfers juist zijn, 
dan geven ze de gemiddelde relatieve vochtigheid aan, niet 
echter de absolute, en deze moeten we juist kennen. 
We zullen ons weder beroepen op Dr. VAN DER STOK, den 
deskundige in climatologie, en halen enkele zinnen uit diens 
commissoriaal rapport omtrent Tjimahi en de 5 andere plaatsen 
aan, waar juist over dit onderwerp een tegenovergestelde leer 
verkondigd wordt als die welke door Dr. Konrsruacr wordt 
gepredikt. 
Op de bladzijden 432 tot en met 435 van meergenoemde 
aflevering van het Indisch Militair Tijdschrift wordt het hoofd- 
stuk „Klimaat en gezondheidstoestand” behandeld, en hoewel 
alles wat daar staat behartigingswaard is, zullen we kort- 
heidshalve slechts de voornaamste zinnen daaruit overnemen. 
„In het algemeen kan een koel, droog en toch zacht klimaat 
met matige luchtbeweging als het ideaal van een gunstig 
klimaat beschouwd worden.” „heid 
„Droogte echter, zooals die door de betrekkelijke vochtigh 
wordt aangegeven, is een onzuivere maatstaf; de temperatum 
