— 290 — 
voor elk uur van opname het gemiddelde van de vijf daguren 
en eveneens van de vijf nachturen, daarbij de gemiddelden 
van ’smorgens 6 uur en ’s namiddags 6 uur als staande op de 
grenzen buiten beschouwing latende, dan krijgt men 787.8 90) 
als gemiddelde betrekkelijke vochtigheid overdag, tegen 810.3 9/0) 
als gemiddelde 's nachts, waaruit blijken zou dat de bewering 
van den heer KoHLBRUGGE juist was. Neemt men evenwel 
daarbij in aanmerking dat de gemiddelden van 8 uur te laag 
zijn doordat de zon dan het instrument bescheen (uit den staat 
blijkt het ook reeds, aangezien over alle maanden op Juni en 
Juli na, deze opname de laagste cijfers aantoont) en de overigen 
te hoog door de vaak te hooge instelling, dan zou het verschil 
niet noemenswaard zijn. 
De absolute vochtigheid evenwel is des nachts bepaald veel 
minder dan overdag, omdat de temperatuur veel lager is 8 nachts 
is % dus droger dan overdag. я 
Dat men de jaarlijksche gemiddelde vochtigheid niet als basis 
mag nemen toont de heer KOoHLBRUGGE aan door de mededeling 
dat deze nagenoeg overal dezelfde is, „want“ zegt hij, „te Вайила, 
de bergstations in West-Java, Tjepogo, Tosarien op het Jang: 
gebergte, overal is de betrekkelijke vochtigheid ongeveer 80%. 
Eerstens is de betrekkelijke vochtigheid te Batavia 3 0/, meer 
dan ik voor Tosari en het Jang-plateau bevonden heb, en ten 
tweede is de gemiddelde temperatuur dier plaatsen geheel anders. 
Het staat nog te bezien of de gemiddelde jaarlijksche betrek- 
kelijk vochtigheid van plaatsen in Oost- en West-Java die een 
zelfde gemiddelde temperatuur hebben, bijv. Soerabaia en Bata- 
via (wellicht is de temperatuur van Batavia lager ?) een zelfde 
percentage aanduiden. Ik moet zulks sterk in twijfel trekken, 
om de eenvoudige reden dat Oost-Java niet alleen warmen 
maar vooral veel droger is dan West-Java. 
Nemen we thans het hoofdstuk over den „Regen” tot Pr 
van onderzoek, dan blijkt het uit de staten, dat de e 
delde regen val van Tosari over het tijdvak Februari 1893 
Augustus 1898, 1812 mM. 's jaars bedroeg. 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
| 
