pe SC 
Maximaltemperaturen abgelesen”. Aangezien nu bij de meesten 
deze objectieve waarnemingen achterwege blijven, blijft men 
in den regel bij de onjuiste subjectieve opvatting staan, dat 
de straling in de tropen buitengewoon sterk is. 
De onderstaande pyrheliometerwaarnemingen, die de op 
een vierkante centimeter per minuut invallende stralings- 
energie in caloriën aangeven, toonen duidelijk aan, dat bij 
gelijke zonshoogte de straling te Washington intensiever is 
dan te Batavia. Volgens deze waarnemingen zou een 
zonshoogte van 65° te Batavia ongeveer met 40° te 
Washington te vergelijken zijn. 
Batavia (April—Juli 1915, voormiddag) bij 65° zonshoogte 1.28 cal. 
o 1.10 eg 
S 410 j L2 
Washington ') (Oct. 1914), e 
namiddag „ 410 D 130 
Ten slotte kan ook HaBERrLANDT zelf zich toch niet geheel 
van den subjectieven indruk vrij maken want op p. 85- : 
schrijft hij: „Die Leuchtkraft des Himmelgewölbes ist weitaus 
grösser als in unseren Breiten; diese grössere Intensiteit des 
Tageslichtes bedingt zum grössten Teile die mächtige Luftfülle 
des hellen Tropentages, die durch die unzähligen Glanzlichter 
der Vegetation noch mehr gesteigert wird. Für die Beziehungen 
der Pflanzenwelt zum Lichte ist diese grosse Intensität des 
Himmellichtes von massgebender Bedeutung.” | 
Voor den plantengroei moet ongetwijfeld meer gewicht worden 
gelegd op den eeuwigen zomer, die geen donkere najaars- 
en winterdagen kent. Als aanwijzing, dat ook deze stelling 
omtrent het krachtige tropische diffuse licht niet opgaat, 
behoeven wij niet eens onze toevlucht tot pyrheliometerwaar- 
nemingen te nemen, maar kunnen hier aanhalen de ervaringen 
door fotografen opgedaan. Ook de fotografie maakt gebruik 
van het diffuse zoowel als van het directe daglicht en de 
ervaring der fotografen is, dat in den zomer in Holland met 
dezelfde of zelfs kortere belichting kan worden volstaan dan 
in de tropen. Zij maken in den regel door overschatting van de 
lichtintensiteit in den beginne in Indië onderbelichte opnamen. 
') Monthly Weather Review Vol. 42, No. 12. 
$ nd 
