a bi 
De ondervinding schijnt inderdaad te leeren, dat het licht 
in de tropen bijzonder sterk is, men verdraagt de zon in de 
open lucht veel minder gemakkelijk dan op een Hollandschen 
zomerdag en in huis sluit men tegen den middag zooveel 
mogelijk met jalouziën het hinderlijke licht af, zoodat men 
feitelijk in het halfduister leeft. 
Niet alleen leert echter een eenvoudige berekening, dat op 
den 21sten Juni de zon aan de Bilt hooger staat en veel 
langer schijnt dan te Batavia, maar tevens leert het experiment, 
dat bij gelijke zonshoogte de lichtsterkte te Batavia vrij wel 
gelijk, zoo niet minder is dan in Europa, en het laatste is 
vooral het geval bij de ultra-violette stralen, die volgens 
medische onderzoekingen het sterkst op het menschelijk 
organisme inwerken, en die door de meer waterdamprijke 
tropenlucht relatief sterk worden opgeslorpt. 
Het veranderlijke element dat in dezen den subjectieven 
indruk van het zonlicht bepaalt, is niet, althans niet in de 
eerste plaats, de intensiteit van het zonlicht, maar de lucht- 
temperatuur. Dezelfde straling, welke in de kou behagelijk 
aandoet, wordt hinderlijk bij hooge temperatuur. Vandaar 
ook, dat men in Indië in het gebergte, hoewel de straling 
daar sterker is dan in de laagvlakte, den lichtvrees niet kent, 
maar het zonlicht weer vrijelijk de huizen laat binnenstroomen. 
Eenige pyrheliometerwaarnemingen mogen nog worden 
medegedeeld om het bovengezegde te illustreeren maar eerst 
wil ik hier nog eenige regels van HABERLANDT ') aanhalen, die 
deze kwestie raken: „Neigt doch jedermann, der in die 
Tropen reist, zu der Annahme, dass wenigstens die „Tempera- 
turen in der Sonne” in den Tropenländern beträchtlich höher 
sein müssen, als bei uns. Ich war daher selbst anfänglich 
nicht wenig davon überrascht, dass mein Solarthermometer 
mit seiner geschwärzten Kugel in Buitenzorg sogar zur 
Mittagszeit nicht mehr als 56—58°C. anzeigte. Im botanischen 
Garten zu Graz habe ich an dem gleichen Instrumente am 
Mittag des heissen 19 und 20 August 1892 nahezu dieselben 
') Eine botanische Tropenreise, p. 79. 
